Şahin, EnginErten, TayyibeBayrakdar, Meryem2026-02-282026-02-282025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=5NNqZKwwGohPh6_KCcfp-s_6_y1AryD3SzgvzmDY1t4XDyyrL6cmn1bVBcmnvk0Shttps://hdl.handle.net/20.500.12403/4987Bu araştırmanın amacı, Türkomp Ulusal Gıda Veri Tabanı'ndaki gıdaların protein kalitesini belirlemek ve yetişkin beslenmesi açısından değerlendirmektir. Bu çalışmaya, veri tabanında yer alan protein ve amino asit değerleri belirlenmiş olan et ürünleri (11 adet), süt ürünleri (13 adet) ve seçilmiş diğer ürünler (5 adet) dahil edilmiştir. Bu araştırmada, besinlerin protein kalitesini değerlendirmek amacıyla PDCAAS yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin analizi için SPSS 23 programı kullanılmıştır. Et ve et ürünleri açısından yapılan analizlerde, en yüksek protein içeriği 30,63 gram ile Afyon pastırmasında bulunmuştur. Çoğu ürün, esansiyel amino asitler açısından yeterli birer kaynak olarak değerlendirilmiş ve özellikle triptofan (Trp), treonin (Thr), fenilalanin+tirozin (Phe+Tyr), metiyonin+sistein (Met+Cys) ve lizin (Lys) açısından zengin olduğu tespit edilmiştir. Yaş gruplarına göre analizlerde, Kayseri sucuğunun tüm yaş gruplarında en yüksek PDCAAS değerine sahip olduğu, Oltu cağ kebabı ve Bursa dönerinin ise BCAA açısından öne çıktığı görülmüştür. Bununla birlikte, yetişkinlerde sınırlayıcı amino asitlerin genelde valin (Val) ve Trp, çocuk gruplarında ise Phe+Tyr olduğu belirlenmiştir. Süt ve süt ürünleri için yapılan değerlendirmelerde, ortalama protein içeriği 12,71 gram olarak bulunmuştur. Yetişkinler ve çocuk gruplarında özellikle triptofan (Trp), izolösin (Ile), lösin (Leu) ve lizin (Lys) gibi amino asitlerin yeterli düzeyde olduğu; ayrıca Bursa yayık ayranının tüm yaş gruplarında PDCAAS değeri en yüksek ürün olduğu belirlenmiştir. Yetişkinlerde sınırlayıcı amino asitlerin metiyonin+sistein (Met+Cys) ve histidin (His) olduğu görülürken, çocuk gruplarında Phe+Tyr sınırlayıcı amino asit olarak tespit edilmiştir. Diğer ürünler arasında, en yüksek protein içeriği 14,38 gram ile Ankara Beypazarı kuru tarhanasında tespit edilmiştir. Ankara aşuresi ise hem en yüksek PDCAAS değerine sahip ürün hem de esansiyel amino asitler açısından dengeli bir profile sahip olarak öne çıkmıştır. Yaş gruplarına göre yapılan analizlerde, yetişkinlerde sınırlayıcı amino asitlerin genelde Val ve Trp olduğu, çocuk gruplarında ise Phe+Tyr'nin sınırlayıcı amino asit olarak öne çıktığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Türkomp, protein kalitesi, yetişkin beslenmesi.The aim of this study is to determine the protein quality of foods in the Türkomp National Food Database and to evaluate them in terms of adult nutrition. Meat products (11 items), dairy products (13 items) and selected other products (5 items) with determined protein and amino acid values in the database were included in this study. PDCAAS method was used in this study to evaluate the protein quality of foods. SPSS 23 program was used for the analysis of the data obtained in the study. In the analyzes made in terms of meat and meat products, the highest protein content was found in Afyon pastrami with 30.63 grams. Most products were evaluated as sufficient sources in terms of essential amino acids and were found to be rich especially in terms of tryptophan (Trp), threonine (Thr), phenylalanine+tyrosine (Phe+Tyr), methionine+cysteine (Met+Cys) and lysine (Lys). In the analyses according to age groups, it was seen that Kayseri sausage had the highest PDCAAS value in all age groups, while Oltu cağ kebab and Bursa döner stood out in terms of BCAA. However, it was determined that the limiting amino acids in adults were generally valine (Val) and Trp, and in children's groups they were Phe+Tyr. In the evaluations made for milk and dairy products, the average protein content was found to be 12.71 grams. It was determined that amino acids such as tryptophan (Trp), isoleucine (Ile), leucine (Leu) and lysine (Lys) were at sufficient levels in adults and children's groups; and Bursa yayık ayran was also determined to be the product with the highest PDCAAS value in all age groups. While the limiting amino acids in adults were methionine+cysteine (Met+Cys) and histidine (His), Phe+Tyr was determined as the limiting amino acid in children's groups. Among other products, the highest protein content was determined in Ankara Beypazarı dry tarhana with 14.38 grams. Ankara Ashura stood out as the product with the highest PDCAAS value and also as having a balanced profile in terms of essential amino acids. In the analyses made according to age groups, it was seen that the limiting amino acids in adults were generally Val and Trp, while in children's groups Phe+Tyr stood out as the limiting amino acids. Keywords: Turkomp, protein quality, adult nutrition.0trinfo:eu-repo/semantics/openAccessBeslenme ve DiyetetikNutrition and DieteticsMaster Thesis178942421