Artar, MusaTüm, Ferhat2026-02-282026-02-282025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=V-oEQd0LkkqRGCXNzJWCTf6D9KMfI0oqdz-V8urst9YW49N1TpAFTt6bOFLYZDYOhttps://hdl.handle.net/20.500.12403/5046Bu tez çalışmasında, Osmanlı dönemine ait önemli bir kültürel miras olan Tarihi Melik Sunullah Camii Minaresi'nin deprem performansı değerlendirilmiştir. Yapının mevcut durumu, mimari ve yapısal özellikleri ile birlikte ele alınmış; zemin özellikleri ve yapı malzeme karakteristikleri detaylı biçimde belirlenmiştir. Malatya Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nden temin edilen özgün röleve çizimleri kullanılarak yapı, SAP2000 yazılımında üç boyutlu olarak modellenmiştir. Yapının dinamik karakteristiklerini belirlemek amacıyla modal analiz yapılmış ve birinci doğal titreşim periyodu 0.669 saniye olarak elde edilmiştir. Ayrıca, toplam 20 mod üzerinden yapılan analizde, sekizinci moddan itibaren toplam kütle katılım oranı %95'in üzerine çıkmıştır. Bu durum, modelin dinamik davranışının yeterli şekilde temsil edildiğini göstermektedir. Deprem performansı analizi kapsamında yapı modeline, biri Türkiye'de meydana gelen 2023 Kahramanmaraş Depremi olmak üzere, farklı coğrafyalarda yaşanmış 11 adet gerçek deprem kaydı uygulanmıştır. Değerlendirmeler, doğrusal olmayan zaman tanım alanı analizleri (Nonlinear Time History Analysis) yöntemi ile gerçekleştirilmiş, bu sayede yapının elastik sınırları aşan davranışı da dikkate alınmıştır. Analiz sonuçlarında, özellikle minarenin gövde kısmında (tuğla bölgelerde) yüksek çekme gerilmeleri oluştuğu gözlemlenmiştir. Bu sonuç, modellemede restorasyon sonrası malzeme özelliklerinin değil, yapının tarihi, özgün malzeme özelliklerinin esas alınmasıyla ilişkilidir. Gerçekte ise, 2017 yılında gerçekleştirilen restorasyon sürecinde gövde kısmı modern tuğlalar ve yüksek dayanımlı bağlayıcılarla büyük ölçüde yenilenmiştir. Buna karşın, taban kısmındaki doğal taşlar korunmuş, sadece derz dolgusu yapılmıştır. Bu farklılık nedeniyle, analizlerde gerilmeler gövdede yüksek çıkarken, gerçek deprem sonrası gözlemlenen çatlaklar taban kısmında yoğunlaşmıştır. Bu durum, restorasyonun yapısal davranış üzerindeki etkisini ve malzeme müdahalelerinin kapsamının ne kadar kritik olduğunu ortaya koymaktadır. Bu tez çalışması, tarihi yapıların deprem davranışının doğru şekilde analiz edilebilmesi için hem yapı özgünlüğünün hem de geçirdiği müdahale süreçlerinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.In this thesis study, the seismic performance of the Historical Melik Sunullah Mosque Minaret, a significant example of Ottoman-era architectural heritage, has been investigated. The current condition of the structure was examined in detail along with its architectural and structural characteristics. The soil properties and material specifications of the building were identified, and a 3D structural model was developed using SAP2000 software based on original measured drawings obtained from the Malatya Regional Directorate of Foundations. A modal analysis was conducted to determine the dynamic characteristics of the structure, and the first natural vibration period was calculated as 0.669 seconds. Furthermore, the cumulative mass participation ratio exceeded 95% starting from the eighth mode out of a total of 20 modes, indicating that the dynamic behavior of the structure was sufficiently represented in the analysis. For seismic performance evaluation, a total of 11 real earthquake records including the 2023 Kahramanmaraş Earthquake in Türkiye were applied to the model. The analyses were performed using the Nonlinear Time History Analysis method, which allows the structural response beyond the elastic range to be considered, thus providing a more realistic representation of the behavior under seismic loads. The results showed that significant tensile stresses occurred particularly in the shaft region of the minaret, where brick masonry is present. This outcome is attributed to the modeling being based on the original historical material properties, rather than the upgraded materials used in the 2017 restoration. In reality, the brick portion of the shaft had been largely replaced with modern materials and higher-strength mortars during the restoration, while the base section made of natural stone remained mostly unaltered, with only surface-level repairs such as joint filling. Consequently, although the analysis indicated higher stresses in the shaft, post-earthquake field observations revealed cracking primarily at the base, reflecting the real-world effects of differential material intervention. This study emphasizes that a comprehensive seismic performance assessment of historical structures must account for both the original construction characteristics and any structural interventions introduced during restoration processes.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessİnşaat MühendisliğiCivil EngineeringMaster Thesis1144970667