Fallaha, Mahmoud2026-02-282026-02-2820232979-9988https://hdl.handle.net/20.500.12403/8192Bu araştırma Arapça cümlelerdeki kelimelerin yerlerini tespit ve konuyla ilgili laf?i-ma'nevi kuralların düzenlenmesi manasına gelen rütbe kavramını incelemeyi amaçlamaktadır. Bahsedilen laf?i ve ma'nevi kuralları kelimeler, cümledeki konumlarına uygun olarak alırlar. Araştırmada Kur'an ve sünnette hem asıl konum hem de asıl konum dışında alınan mevkilere göre oluşan manalara dair uygulamalı örneklere de yer verilmiştir. Çünkü kelimelerin manalarının toplamı yani sözlükteki kelime manası, cümlenin anlamını belirleyen yegane husus değildir. Cümlenin anlamını oluşturan şey, cümlede meydana gelen değişim, kelimelerin alaka, va?ife ve konumlarıdır. Bütün bunlar, sözcüklerde herhangi bir lafzi artış veya azalma olmasa bile kelimenin cümle içerisindeki anlamını etkiler. Rütbe konusunun takdim ve te'hir ile ilişkisi açık olup, cümlenin kurulmasında temel araçtır. Bunun yanında lügavi üslubu değiştirmek için de takdim ve te'hire müracaat edilir. Çünkü takdim ve te'hir, asıl kuralın dışına çıkmak manasına gelir. Bu da iktiza-i hale uygun bir şekilde kelimelerin yerlerinin değiştirilmesi ile olur. İçinde bulunulan bu hal belirtilen üslubun nahiv ve belagat sınırlarını belirler. Asıl kuraldan dönüş, muhatabı azami derecede etkilemek için kullanılan belagat yeteneğinin bir ifadesidir. Dolayısıyla mesele, kelimenin hem cümle içerisinde işgal ettiği işlevsel konumun hem de cümledeki tertib cihetinden kelimenin diğer kelimelerle olan ilişkisinin cümlenin genel anlamına etki eden faktörlerden olduğu varsayımından hareketle mercek altına alınmıştır. Sözcükler, biri laf?i diğeri ma'nevi olmak üzere iki temel olguya dayalı olarak cümlede yerlerini alırlar. Ma'nevi unsur, manaların önemine göre sözcüğün zaman, değer, sebep, fazilet, kemal gibi anlambilimsel sebeplerle cümle içinde yer değiştirmesine dayanır. Laf?i unsur ise başta olma, cümle terkiplerinin sıraları ve sözel uyum gibi dilbilimsel kriterlere dayanır. Belagatla ilgili amaçlarla veya cümlede oluşabilecek karışıklığı ortadan kaldırmak amacıyla asıl konumdan vazgeçilebilir.arinfo:eu-repo/semantics/openAccessReligion, Society and Culture StudiesDin, Toplum ve Kültür AraştırmalarıArticle23851