Bayburt Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@bayburt, Bayburt Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
Çocuklar için felsefe yaklaşımının ilkokul öğrencilerinin argümantasyon becerilerine etkisi
(Bayburt Üniversitesi, 2026) Ayday, Yasin; Boyraz, Celal
Bu araştırmada, Çocuklar İçin Felsefe (Philosophy for Children – P4C) yaklaşımının ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin argümantasyon becerileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışma, karma yöntemlerden gömülü desenle yürütülmüştür. Araştırma, 2024–2025 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Bayburt ilindeki bir devlet ilkokulunda öğrenim gören 24 dördüncü sınıf öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda 10 hafta boyunca haftada iki ders saati müfredata entegre biçimde P4C oturumu uygulanmış, kontrol grubunda mevcut öğretim süreci sürdürülmüştür. Nicel veriler, ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kapsamında Yazılı Argümantasyon Değerlendirme Formu ile toplanmıştır. Nitel veriler ise öğrenciler ve öğretmenle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanarak içerik analiziyle çözümlenmiştir. Normallik varsayımı sağlanmadığından nicel veriler parametrik olmayan testler yardımıyla çözümlenmiştir. Bulgular, ön test puanları kontrol edildiğinde deney grubu lehine anlamlı fark olduğunu ve P4C uygulamalarının yazılı argümantasyon becerileri üzerinde güçlü bir etki oluşturduğunu göstermiştir. Nitel bulgular, öğrencilerin iddia oluşturma, gerekçelendirme ve farklı bakış açılarını değerlendirme becerilerinde gelişim yaşadıklarını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, P4C yaklaşımının ilkokulda argümantasyon becerilerinin geliştirilmesinde etkili olduğu söylenebilir. Bu doğrultuda bir öğretim yaklaşımı olarak P4C'nin öğretim süreçlerine entegre edilmesi önerisinde bulunulmuştur.
Bulanık çok kriterli karar verme teknikleri ile su kalitesinin değerlendirilmesi
(Bayburt Üniversitesi, 2026) Suiçmez, Özlem; Teke, Çağatay; Özdemir, Akın
Su, yaşamın sürdürülebilirliği için kritik bir kaynaktır ve kentleşme, tarım, sanayi gibi faaliyetlerin artışı güvenli içme suyu yönetimini zorunlu kılmaktadır. Bu tez çalışmasında sürdürülebilir içme suyu yönetimi amacıyla içme kullanma sularının bütünleşik kalite değerlendirmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla suyun kalitesini etkileyen mikrobiyolojik, kimyasal, fiziksel parametreleri içeren 8 ana kriter ve 44 alt kriter belirlenmiştir. Belirlenen kriterlerin ağırlıklarının hesaplanması için Pisagor Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (PFAHP), alternatiflerin sıralanması için ise İdeal Çözüme Benzerliğe Göre Sıralama Tekniği (TOPSIS) kullanılarak bütünleşik bir bulanık çok kriterli karar verme modeli sunulmuştur. Araştırmanın örneklemini Türkiye'nin Bayburt ilindeki 130 farklı depodan alınan içme kullanma suyu numuneleri oluşturmaktadır. Çalışma sonucu, 130 deponun 90'ında kalite düzeyinin ?0,90, 40 depoda ise <0,90 olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, güvenli ve temiz su yönetimi için önceliklendirme ve iyileştirme yol haritası sunmaya yardımcı olmakta ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SDG) 6.1 ve 6.3'e ulaşılmasına katkı sağlamaktadır.
Boksörlerin sporda cinsiyet algısı ile sportmenlik yönelimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
(Bayburt Üniversitesi, 2026) Özkan, Büşra; Boz, Emre
Araştırmada boksörlerin sporda cinsiyet algısı ile sportmenlik yönelimleri arasındaki ilişkinin çeşitli parametrelere bağlı incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda araştırmanın evrenini 2025 yılında aktif olarak lisanslı ve en az ulusal düzeyde müsabakalara katılım sağlayan boksörler oluşturmuştur. Örneklem grubunu ise evrenden kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olan 268 boksör oluşturmuştur. Verilerin toplanması sırasında bu örneklem grubuna üç farklı form sunulmuştur. Bunlar; Demografik Bilgi Formu, Sporda Cinsiyet Algısı Ölçeği ve Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeğidir. Tüm bu formlar aracılığıyla elde edilen ham veriler SPSS (26. sürüm) yazılımında çeşitli analiz tekniklerine tabi tutulmuştur. Araştırmanın bu safhasında tanımlayıcı istatistiklere ek olarak parametrik testlerden gruplar arası farklılıkların tespit edilmesi adına t-testi ve ANOVA kullanılırken parametrik olmayan gruplar için mann whitney-u testi kullanılmıştır. İlişki testlerinden ise pearson korelasyon analizindan faydalanılmıştır. İlgili testler aracılığıyla yapılan sınamalar neticesinde boksörlerin cinsiyet algısı puanlarının; cinsiyet, yaş, spor yaşı ve mevcut antrenörünün cinsiyet durumlarına bağlı istatistiki açıdan anlamlı bulgulara rastlanılmıştır. Katılımcıların sportmenlik puan ortalamalarının ise cinsiyet, millilik durumu, yaş ve mevcut antrenörünün cinsiyet durumlarına bağlı istatistiki açıdan anlamlı bulgular tespit edilmiştir. Dahası, her iki ölçek toplam puanları ile alt boyutlar arasında ilişkilerin olduğu bulunmuştur. Ancak ölçek toplam puanları arasında istatistiki açıdan bir ilişkiye rastlanmamıştır. Başka bir deyişle boksörlerin boksörlerin sporda cinsiyet algıları ile sportmenlik yönelimleri arasında ilişkiye rastlanmamıştır. Sonuç olarak boksörlerin sporda cinsiyet algıları ile sportmenlik yönelimlerinin çeşitli parametrelere bağlı farklılık gösterebileceğini fakat her iki değişken arasında ilişkinin olamadığını söylemek mümkündür. Anahtar Kelimeler: Spor, boks, cinsiyet, cinsiyet algısı, sportmenlik.
Kayaklı koşu sporcularında zihinsel antrenmanın sporda motivasyon düzeylerine etkisi ve ilişkisi
(Bayburt Üniversitesi, 2026) Çetinkaya, Ayşenur; Çelik, Hüsniye
Bu araştırmanın temel amacı, kayaklı koşu sporcularının zihinsel antrenman düzeyleri ile sporda motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda 2024-2025 sezonunda aktif olarak yarışmalara katılan, farklı yaş ve eğitim düzeylerinden 205 kayaklı koşu sporcusu katılımcı olarak kabul edilmiştir. Çalışma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüş olup 3 farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Bu veri toplama araçları Demografik Bilgi Formu, Sporda Zihinsel Antrenman Envanteri ve Sporda Motivasyon Ölçeği'dir. Verilerin analizi SPSS 26.0 programı ile yapılmış; betimsel istatistikler, güvenirlik analizleri, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda sporcuların zihinsel antrenman düzeyleri ile motivasyon düzeyleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca zihinsel antrenman ve motivasyon puanlarının cinsiyet, eğitim düzeyi, millilik durumu ve spor yaşı değişkenlerine göre farklılık gösterdiği, yaş değişkeni ile de anlamlı ilişkiler bulunduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, kayaklı koşu sporcularının yalnızca fiziksel hazırlık değil, psikolojik hazırlık süreçlerinin de performans üzerinde belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle zihinsel antrenman tekniklerinin düzenli uygulanmasının sporcuların odaklanma, özgüven ve stresle başa çıkma becerilerini geliştirdiği görülmüştür. Sonuç olarak kayaklı koşu sporcularının zihinsel antrenman düzeyleri yükseldikçe motivasyon düzeylerinin de arttığı ve zihinsel hazırlığın sporda motivasyon üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu ortaya konulmuştur. Bu durum, antrenörler ve spor psikologları için zihinsel antrenman programlarının sistematik biçimde antrenman planlarına dahil edilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Kayaklı koşu, zihinsel antrenman, motivasyon, sporcu performansı.
Türkiye'de vatandaşlık haklarının kurumsallaşması ve yerel ombudsmanlık modeli
(Bayburt Üniversitesi, 2026) İldeş, Şahin; Alacadağlı, Esmeray
Ombudsmanlık uygulaması; hukukun üstünlüğü ve insan hakları gibi temel prensiplerin hayata geçirilmesi, kamu hizmetlerinin denetimi ve vatandaşlık haklarının korunması açısından önemli bir araçtır. Bu uygulama, vatandaşların devletle olan ilişkilerinde daha etkin, hesap verebilir ve şeffaf bir rol oynamalarını sağlayan, aynı zamanda kamu yönetiminin uygulamalarını denetleyen bağımsız bir yapıyı ifade eder. Yerel ombudsmanlık modeli, özellikle yerel yönetimlerde, halkın taleplerine daha yakın bir denetim ve çözüm önerisi sunmayı amaçlamaktadır. Bu model, yerel düzeyde vatandaşların karşılaştığı sorunların çözülmesinde etkin bir araç olarak öne çıkmaktadır. Yerel ombudsmanlıkla ilgili Dünyada mevcut uygulamalara bakıldığında; bu konuda tek bir model olmadığı ama genelde sadece başvuruları değerlendirmekle kalmadıkları, aynı zamanda devletin uygulamaları ile yerel yönetimlerin vatandaşlar üzerindeki etkilerini izleyerek, hak ihlallerinin önlenmesine yönelik önerilerini ortaya koydukları gözlemlenmektedir. Bu çalışmada; Türkiye'de vatandaşlık haklarının kurumsallaşması sürecinin, yerel ombudsmanlık uygulamalarıyla güçleneceği varsayımından yola çıkılarak bu modelin daha geniş bir şekilde uygulanmasının, demokratik değerlerin pekişmesine ve kamu hizmetlerinin daha şeffaf bir şekilde yürütülmesine olanak tanıyacağı öngörülmektedir. Bu bağlamda, yerel ombudsmanlık uygulamalarının hem vatandaşlar için bir denetim aracı olmasında hem de yerel yönetimler için hesap verebilirlik, şeffaflık, yönetişim ve katılımcı demokrasi ilkelerinin işlemeye başlayacağı bir sürecin inşasında önemli bir rol oynayacağını düşündüğümüz bir model önerisi ortaya konulmuştur.
