Yazar "Akeren, Zahide" seçeneğine göre listele
Listeleniyor 1 - 20 / 21
Sayfa Başına Sonuç
Sıralama seçenekleri
Öğe Dangerous Crystal: Determining of Methamphetamine Awareness Levels Among University Students(Gazi University, 2024) Akeren, Zahide; Akeren, İhsanThe aim of this study is to determine the awareness levels of university students about methamphetamine addiction and to examine the variations according to certain factors. This descriptive study was conducted with 338 university students, and the responses to the Substance Addiction Awareness Scale and some questions related to methamphetamine were analyzed. More than 50% of the participants (N=177) reported that they had not known of methamphetamine before, and two-thirds of them (N=213) stated that they were not familiar with the substance. The mean scale score was determined as 108.36, indicating that the awareness levels were quite high. Participants who were unaware of the substance and had not known of it before had significantly lower awareness scores compared to those who were aware of and had known of methamphetamine. The most significant determinant of awareness was found to be learning about the substance from social media and communication tools, and learning from friends and educational sources also played a significant role. On the other hand, it was determined that the participants' awareness regarding factors leading to addiction did not significantly differ depending on whether the substance previously heard or not, known or unknown.Öğe The effect of loneliness on fear of aging: Mediated by social support(Taylor & Francis Inc, 2024) Akeren, Zahide; Akeren, IhsanThe study aimed to examine the relationships between loneliness, perceived support and fear of old age, to determine how they differ according to some socio-demographic variables and of loneliness to reveal the mediating role of perceived social support in the effect on fear of old age. In the descriptive cross-sectional study conducted between November 2023 and January 2024, the Loneliness Orientation Scale (LOS), Multidimensional Perceived Social Support Scale (MSPSS) and Fear of Old Age Scale (FOS) were used. Correlational analysis was used in the analysis of data collected from 611 participants aged 18-65 with two-stage sampling, T-test and ANOVA were used in the comparison of means, and the Hayes' PROCESS macro was used to determine the mediating role of perceived social support. Women, singles, young people, those with low education and income fear old age more. There is a positive correlation between loneliness and fear of aging, and a negative correlation between these two and perceived social support. As a result, perceived social support is a partial mediator in the effect of loneliness on fear of old age and it should be considered as an effective source in reducing fear of old age.Öğe Evaluation of Symptoms, Laboratory and Thorax Computerized Tomography Findings of COVID-19 Positive Healthcare Professionals: A Retrospective Study(2024) Apaydın, Emine; Akeren, Zahide; Kazak, Aysun; Kuralay, Çıgdem; Hintistan, SevilayObjective: The study was carried out to examine the symptoms and laboratory and thoracic computed tomography findings of COVID-19-positive healthcare professionals in northeastern Turkey. Material and Method: The sample of this descriptive, cross-sectional, and retrospective study consisted of 146 healthcare professionals who had positive COVID-19. Data were collected using electronic data from the hospital information management system and the personal health records of healthcare professionals. Results: 50.6% of COVID-19-positive healthcare professionals were symptomatic, 49.4% were asymptomatic, 52.7% of nurses, midwives, and health officers, and those who were symptomatic experienced the most cough, muscle-joint pain, and fatigue. Healthcare workers had a high leukocyte, neutrophil, lymphocyte, platelet mean, C reactive protein, and D-dimer, and 24.1% had COVID-19-compatible thorax computed tomography. Symptomatic healthcare professionals had a lower median of leukocyte and a higher median of C reactive protein and procalcitonin compared to asymptomatic healthcare professionals. Healthcare professionals with COVID-19 compatible thorax computed tomography had a lower leukocyte, median, and platelet mean, lower high C reactive protein median, and higher D-dimer median. Conclusion: The study found that half of the healthcare professionals are symptomatic, and leukocyte, neutrophil, lymphocyte, C reactive protein, and platelet values affect the development of COVID-19-compatible thoracic computed tomography. The results can be used as a knowledge base for research and by health workers and institutional authorities to implement methods to improve prevention levels.Öğe Hemşirelik Tarihi ve Deontoloji Dersinin Öğrencilerin Etik Değerlerine Etkisi: Yarı Deneysel Çalışma(2025) Akeren, ZahideÇalışma, “Hemşirelik Tarihi ve Deontoloji” dersinin ö ğrenci- lerin etik değerlerine (sorumluluk, saygı duyma ve adil olma) etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yarı deneysel tasarımla ger- çekleştirilen çalışma grubunu, bu dersi alan 39 öğrenci (girişim grubu) ve dersi almayan 48 ö ğrenciden (kontrol grubu) olu şturmuştur. Veri toplama aracı olarak “Kişisel Bilgi Formu” ve “Sa ğlık Bilimlerinde Okuyan Öğrencilerin Etik Değerleri Ölçeği (SBOÖEDÖ)” kullanılmış ve 87 öğrenci dâhil edilmiştir. Girişim grubundaki öğrencilere, 13 hafta boyunca haftada 2 saat süren “Hem şirelik Tarihi ve Deontoloji” e ği- timi verilmiştir. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulu- nulmamıştır. Eğitim sürecinin sonunda, her iki gruba tekrar SBOÖEDÖ uygulanarak veriler toplanm ıştır. Giri şim grubundaki ö ğrencilerin SBOÖEDÖ ön test toplam puanı (113,48±13,04) iken, son test toplam puanıdır (122,23±14,11). Ön test ve son test toplam puan ı arasındaki farkın istatistiksel anlamlı olduğu bulundu (p<0,05). Kontrol grubun- daki öğrencilerin SBOÖEDÖ ön test toplam puanı (117,56±11,21) iken, son test toplam puan ı (115,79±10,34)’dür. Ön test ve son test toplam puanları arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Girişim ve kontrol grubunun ön testler SBOÖDÖ puan ortalamalar ı karşılaştırıldığında, anlamlı farklılık bulunmazken (p>0,05); son testte anlamlı farklılık bu- lunmuştur (p<0,05). “Hemşirelik Tarihi ve Deontoloji” dersi alan ö ğ- rencilerin SBOÖEDÖ puanlar ında artış saptandı. Girişim grubundaki öğrencilerin “sorumluluk bilinci” alt boyut puan ortalamaları açısından grup içi (t=-2,397; p=0,022) ve 2 grup arasında istatistiksel anlamlı artış saptandı (t=-3,425; p=0,001). Aynı zamanda bu gruptaki ö ğrencilerin “adil olma” alt boyut puan ortalamalarında grup içerisindeki artışın ista- tistiksel anlamlı olduğu saptanırken (t=-2,743, p=0,009) “saygı duyma” alt boyut puan ortalamalarında grup içerisindeki artışın istatistiksel an- lamlı olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). “Hemşirelik Tarihi ve Deonto- loji” dersinin öğrencilerin etik değerlerini olumlu yönde etkisi olduğu sonucuna varılmıştır.Öğe Investigation of fatigue, mental well-being and tachycardia in short- and long-term metformin use(Cukurova Univ, Fac Medicine, 2025) Akeren, ZahidePurpose: The current study aimed compare short and long-term metformin users according to sociodemographic characteristics and to examine the relationships between fatigue, tachycardia and psychological well-being. Materials and Methods: In cross-sectional study were reached 92 patients, 46 short-term and 46 long-term metformin users. It was measured fatigue with the Functional Assessment of Chronic Illness Treatment Fatigue Scale (FACIT-F), tachycardia with saturation device, well-being with the World Health Organization Well-Being Index (WHO-5). Results: For the group using short-term metformin, the mean; year of metformin use was 1.82 +/- 0.77 and pulse rate was 82.48 +/- 8.80, FACIT-F score was 20.37 +/- 7.25, and WHO-5 score was 15.70 +/- 3.23. The group using long-term metformin mean year of metformin use was 5.93 +/- 2.68, pulse rate was 84.57 +/- 9.64, FACIT-F score was 25.33 +/- 5.65 and WHO-5 score was 12.63 +/- 3.70. Well-being negatively correlated with the year of diabetes, year of metformin use, pulse rate and fatigue. FACIT-F, metformin year and pulse rate explain a total of 41.9% of the variance in well-being. FACIT-F ((3=-.51, t=-5.82, p= .000) and the year of metformin use ((3=-.19, t=-2.12, p= .037) significantly decrease well-being, while pulse rate does not have a significant effect on well-being. Conclusions: Long-term use of metformin has been found cause fatigue and negative psychological well-being. Fatigue, year of metformin use and pulse rate number are important predictors of psychological well-being in Type II diabetes patients using metformin.Öğe Investigation of the effect of green walking and intelligence games on the cognitive skills of individuals between the ages of 50-70 survived COVID-19 disease: A randomized controlled study(Sage Publications Inc, 2024) Akeren, Zahide; Hintistan, SevilayBackground: Mild cognitive impairment can be considered as the preclinical stage of Alzheimer's disease. With the addition of COVID-19 disease to the cognitive decline that occurs with aging, it may cause dementia with severe cognitive losses such as Alzheimer's disease in some people. Physical activity and brain-occupying practices can significantly improve the risk factors for cognitive disorders and Alzheimer's disease. Objective: The aim of study was to examine the effect of green walking and intelligence game on the cognitive skills of individuals aged 50-70 years with COVID-19. Methods: The randomized controlled study was completed with 40 individuals, 20 in the experimental and 20 in the control group. Individuals in the experimental group green walking for 30min three days a week for one month in two groups of 10 people, accompanied by the researcher. In addition, these individuals played intelligence games (brain games-memory thinking and brain exercise) via their smartphones for 15min every day for a month. Results: The cognitive skills and cognitive dimensions of attention, concentration, memory, language and orientation of the individuals in the experimental group were significantly increased compared to the control group individuals (p<0.05). Conclusions: It was found that green walk and intelligence game practice increased the cognitive skills of individuals aged 50-70 years who had outpatient COVID-19.Öğe Kronik Hastaların Akılcı Antibiyotik Kullanım Tutumları ve Etkili Faktörler(2025) Akeren, Zahide; Semerci, Vahide; Kalyoncuo, ServetAmaç: Araştırmanın amacı kronik hastalığa sahip bireylerin akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumları ve etkili faktörleri belirlemektir. Araçlar ve Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel tipte olan araştırma 228 kronik hastalığa sahip birey ile tamamlanmıştır. Araştırma verileri ‘Hasta Tanıtım Formu’ ve ‘Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeği’ kullanılarak toplandı. Bulgular: Katılımcıların %58.3’ünün hipertansiyon, %39’unun diyabet, %30.3’ünün kardiyovasküler hastalığının ve %23.7’sinin böbrek hastalığının olduğu belirlendi. Ayrıca %52.6’sının antibiyotiği hastalıkla ilgili şikayetleri geçene kadar kullandığı ve %27.2’sinin hekime muayene olmadan antibiyotik kullandığı bulundu. Kronik hastaların Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği toplam puanı 60.27±13.26 (32-80) idi. Modele dahil edilen değişkenlerden erkek, okur yazar olmama, tavsiyeyle ilaç kullanma, kendi başına ve şikayeti bitene kadar antibiyotik kullanma, sağlık eğitimi almama durumları akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumları olumsuz yönde etkiledi (p<0.05) ve varyansın %65’ini açıkladı (R2=0.657, F=20.968, p<0.001). Sonuç: Kronik hastalığa sahip bireylerin akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumlarının ortalamanın üzerinde olduğu ve olumlu tutuma sahip oldukları belirlendi. Erkeklerin, antibiyotiği hastalıkla ilgili şikâyet bitene kadar kullananların ve sağlık eğitimi almayanların akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumları daha düşüktür. Ayrıca ilkokul, ortaokul, lise, üniversite ve üzeri mezun olanların, komşuları, yakınları ve arkadaşlarının tavsiyesi ile ilaç kullanmayanların ve hekime muayene olmadan antibiyotik kullanmayanların akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumları daha yüksektir.Öğe Kronik Hastaların Metabolik Sendrom Bilgi Düzeyleri ve Farkındalıkları(2024) Akeren, Zahide; Çakmak, Vahide Semerci; Demirağ, HaticeAmaç: Araştırma kronik hastaların metabolik sendrom bilgi ve farkındalıklarının incelenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntemler: Araştırma kesitsel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri 14 Kasım 2023- 12 Ocak 2024 tarihleri arasında ‘Hasta Tanıtım Formu’ ve ‘Metabolik Sendrom Bilgi ve Farkındalık Ölçeği’ (MSBFÖ) kullanılarak kartopu örnekleme yöntemiyle toplandı. Tanımlayıcı istatistikler için ortalama, standart sapma, min-maks değerler, sayı ve yüzde kullanıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, independent samples t test, one-way ANOVA testi kullanıldı. Bulgular: Hastaların %31,7’si 50-79 yaş arası, %66,0’sı kadın, %38,3’ü üniversite ve üzeri mezunu, %53,1’i evli ve %66,0’sı şehir merkezinde yaşamaktadır. Katılımcıların %26,1’inin hipertansiyon, %21,5’inin diyabetes mellitus, %17,5’inin solunum hastalığının olduğu belirlendi. Ayrıca katılımcıların %35,6’sının hastalık süresinin 1-5 yıl arasında olduğu, %61,1’inin düzenli olarak ilaç kullandığı ve %58,4’ünün diyetine uymadığı bulundu. Hastaların MSBFÖ puan ortalaması 49,38±10,67 (min=14 ve max=70) olduğu saptandı. Hastaların yaş, eğitim durumu, çalışma durumu, hastalık süresi, düzenli ilaç kullanma ve diyetine uyma durumu ile MSBFÖ toplam puan ortalaması arasında anlamlı fark bulundu (p<0,05). Sonuç: Sonuç olarak kronik hastalığa sahip bireylerin metabolik sendrom bilgi ve farkındalıklarının orta düzeyin üzerinde olduğu tespit edildi. Yaşam tarzı değişiklikleri Metabolik sendrom (MetS) insidansını azaltmak için etkili bir strateji olduğundan, kronik hastalarda bilgi düzeylerinin ve farkındalıklarının artırılması, yaşam tarzlarının iyileştirilmesine yardımcı olabilir.Öğe Kronik Hastaların Metabolik Sendrom Bilgi Düzeyleri ve Farkındalıkları(2024) Akeren, Zahide; Semerci, Vahide; Demirağ, HaticeAmaç: Araştırma kronik hastaların metabolik sendrom bilgi ve farkındalıklarının incelenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntemler: Araştırma kesitsel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri 14 Kasım 2023- 12 Ocak 2024 tarihleri arasında ‘Hasta Tanıtım Formu’ ve ‘Metabolik Sendrom Bilgi ve Farkındalık Ölçeği’ (MSBFÖ) kullanılarak kartopu örnekleme yöntemiyle toplandı. Tanımlayıcı istatistikler için ortalama, standart sapma, min-maks değerler, sayı ve yüzde kullanıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, independent samples t test, one-way ANOVA testi kullanıldı. Bulgular: Hastaların %31,7’si 50-79 yaş arası, %66,0’sı kadın, %38,3’ü üniversite ve üzeri mezunu, %53,1’i evli ve %66,0’sı şehir merkezinde yaşamaktadır. Katılımcıların %26,1’inin hipertansiyon, %21,5’inin diyabetes mellitus, %17,5’inin solunum hastalığının olduğu belirlendi. Ayrıca katılımcıların %35,6’sının hastalık süresinin 1-5 yıl arasında olduğu, %61,1’inin düzenli olarak ilaç kullandığı ve %58,4’ünün diyetine uymadığı bulundu. Hastaların MSBFÖ puan ortalaması 49,38±10,67 (min=14 ve max=70) olduğu saptandı. Hastaların yaş, eğitim durumu, çalışma durumu, hastalık süresi, düzenli ilaç kullanma ve diyetine uyma durumu ile MSBFÖ toplam puan ortalaması arasında anlamlı fark bulundu (p<0,05). Sonuç: Sonuç olarak kronik hastalığa sahip bireylerin metabolik sendrom bilgi ve farkındalıklarının orta düzeyin üzerinde olduğu tespit edildi. Yaşam tarzı değişiklikleri Metabolik sendrom (MetS) insidansını azaltmak için etkili bir strateji olduğundan, kronik hastalarda bilgi düzeylerinin ve farkındalıklarının artırılması, yaşam tarzlarının iyileştirilmesine yardımcı olabilir.Öğe Metabolic syndrome index measurement tool (MSI): scale development, reliability and validity study(Bmc, 2025) Akeren, Zahide; Apaydin, EmineAim Identifying the risks of metabolic syndrome (MetS) can lead to early targeted interventions and thus contribute to improved quality of life by reducing the risk of developing MetS, diabetes or heart disease in the future. We aimed to develop a valid and reliable measurement tool to measure the MetS risk of the population. Materials and methods In the methodological study, an item pool was created by reviewing the literature. Pre-application was performed after the weighting of the items whose content validity was ensured by taking expert opinions. Data were collected from 43 patients with MetS from a state hospital affiliated to the Ministry of Health and 405 individuals without MetS from the community, from a total of 448 individuals using the Individual Information Form, Finnish Diabetes Risk Scale (FINDRISC) and Metabolic Syndrome Index (MSI). The data obtained were evaluated using SPSS 22.0 and MedCalc 19.1 statistical programmes. Scale discrimination was analyzed by independent samples t-test between the upper and lower 27% groups. The cut-off point of the scale score in predicting the diagnosis of MetS was tested by ROC analysis. Correlation analysis was performed with the parallel form for criterion validity. Results As a result of the ROC analysis, a perfectly compatible scale with a sensitivity of 100%, a specificity of 85.43% and a cut-off score of 48 was obtained. When the correlation analyses between MSI and FINDRISC scores were examined for criterion validity, a positive moderate (r = 0.632, p < 0.001) correlation was found between FINDRISC and MSI. When the discrimination of the scale was analysed, it was found that there was a significant difference between the lower 27% and upper 27% groups (p < 0.05) and it was revealed that the MSI made sensitive measurements to discriminate. Conclusions The MSI scale is a valid and reliable tool for early detection of MetS risk.Öğe The effect of dietary education on attitudes and behaviors in hemodialysis patients: A randomized trial(Elsevier Science Inc, 2025) Akeren, Zahide; Cakmak, Vahide Semerci; Kalyoncuo, ServetBackground: Hemodialysis patients are at high risk for poor dietary status, primarily due to limited adherence to complex dietary regimens. Inadequate adherence may lead to complications and negatively adversely affect treatment outcomes. Promoting positive dietary attitudes and behavioral change is essential to improve health in this population. Aim: This study aimed to evaluate the impact of a structured dietary education program on dietary attitudes, daily diet intake, and vital signs in hemodialysis patients. Methods: The study was conducted between December 15, 2023, and March 27, 2024, with 34 patients (17 experimental, 17 control) receiving treatment at a public hospital in northeastern Turkey. Data were collected using the Patient Information Form, 24-Hour Diet Recall, Attitude Scale for Dietary Therapy of Hemodialysis Patients (ASDTHP), and Vital Signs Form. The experimental group received structured dietary education in two weekly 40-min sessions. Analyses were performed using BeBIS 9.0 and SPSS 25. Results: The mean age of participants in the experimental group was 59.94 +/- 11.80 years; 64.7 % were male, and 64.7 % were primary/middle school graduates. In the experimental group, significant improvements were found in the total ASDTHP score, including the cognition-influenced and diet culture-related behavioral subdimensions (p < 0.05). Additionally, post-intervention analysis showed showed statistically significant reductions in systolic blood pressure, and pulse rate and increase in potassium intake (p < 0.05). Conclusion: Dietary education improved dietary attitudes and positively influenced certain vital signs, including blood pressure, in hemodialysis patients. However, it did not lead to statistically significant changes in other macronutrient and micronutrient intake variables.Öğe The Effect of Health Literacy Level of Caregivers of Individuals With Diabetes on Care Activities and Supportive Behaviours(Wiley, 2025) Cakmak, Vahide Semerci; Akeren, Zahide; Sari, Ebru Sonmez; Kalyoncuo, ServetBackgroundTo determine the effect of the health literacy levels of caregivers of individuals with T2DM on caregiving activities and supportive behaviours.MethodsCross sectional study. The sample for the study comprised of people who provided care for 442 individuals who were diagnosed with diabetes. The data were collected using the Personal Information Form, HLS-14 and D-CASS. Descriptive statistics, Independent samples t test, One-Way ANOVA and multiple linear regression analysis were used to analyse the data.ResultsAccording to the results of the multiple linear regression analysis, the model was found to be statistically significant, and the variables that were incorporated into the model were able to explain 68.1% of the variance. Among the variables included in the model, HLS-14, educational status, employment status, income status and diabetes-related education were found to affect the care activities and supportive behaviours of caregivers of individuals with diabetes.ConclusionIn the research, it was determined that care activities and supportive behaviours were higher in those with higher levels of HL, higher levels of education, those who were not employed, those with higher income levels, and those who received education about diabetes. Nurses should develop training programmes to increase the HL levels of caregivers.Öğe Transparan Elektronik Kalça Maketiyle Uygulanan Eğitimin İntramüsküler Enjeksiyon Uygulama Becerisi ve Kaygı Düzeyine Etkisi(2024) Çakmak, Vahide Semerci; Akeren, Zahide; Işık, Hafsa Kübra; Aktaş, Elif Odabaşı; Sarı, Ebru SönmezGiriş: İntramüsküler enjeksiyon uygulamasının yeterli bilgi ve beceriye sahip deneyimli hemşireler tarafından yapılması ilaç uygulama hatalarını azaltmaktadır. Amaç: Bu çalışma transparan elektronik kalça maketiyle uygulanan eğitimin öğrencilerin intramüsküler enjeksiyon uygulama becerilerine ve kaygı düzeylerine etkisini belirlemek amacı ile yapıldı. Yöntem: Nicel araştırma yöntemlerinden tek gruplu ön test-son test deseninde tasarlanan bu çalışma yarı deneyseldir. Çalışma 01 Kasım - 01 Aralık 2023 tarihleri arasında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 53 hemşirelik öğrencisiyle gerçekleştirildi. Veriler Öğrenci Tanıtım Formu, İntramüsküler Enjeksiyon Uygulama Beceri Değerlendirme Formu ve Durumluk Kaygı Ölçeği ile toplandı. Tanımlayıcı istatistikler için sayı ve yüzde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum değerler kullanıldı. Verilerin analizi Wilcoxon işaretli - sıralar testi ve bağımlı gruplar t - testi ile yapıldı. Bulgular: Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 19,05 ± 1,04 olup, %67,9’u kızdır. Öğrencilerin %90,6’sı yurtta yaşamakta olup, %69,8’inin gelirinin gidere denk olduğu, %71,7’sinin Anadolu lisesi mezunu olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin eğitim öncesinde ve sonrasında aldıkları puanlar karşılaştırıldığında, eğitim sonrası intramüsküler enjeksiyon uygulama becerisi puan ortalamalarının eğitim öncesinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü (p < 0,001). Öğrencilerin eğitim öncesi ve sonrası durumluk kaygı puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak bir farklılık saptanmadı (p > 0,05). Sonuç: Öğrencilerin durumluk kaygı düzeyleri orta düzeydedir. Hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulama öncesinde tekrarlı intramüsküler enjeksiyon uygulamalarını simülasyon maketleri üzerinde yapmaları önerilmektedir.Öğe Transparan Elektronik Kalça Maketiyle Uygulanan Eğitimin İntramüsküler Enjeksiyon Uygulama Becerisi ve Kaygı Düzeyine Etkisi(2024) Semerci, Vahide; Akeren, Zahide; Işık, Hafsa Kübra; Aktaş, Elif Odabaşı; Sarı, Ebru SönmezGiriş: İntramüsküler enjeksiyon uygulamasının yeterli bilgi ve beceriye sahip deneyimli hemşireler tarafından yapılması ilaç uygulama hatalarını azaltmaktadır. Amaç: Bu çalışma transparan elektronik kalça maketiyle uygulanan eğitimin öğrencilerin intramüsküler enjeksiyon uygulama becerilerine ve kaygı düzeylerine etkisini belirlemek amacı ile yapıldı. Yöntem: Nicel araştırma yöntemlerinden tek gruplu ön test-son test deseninde tasarlanan bu çalışma yarı deneyseldir. Çalışma 01 Kasım - 01 Aralık 2023 tarihleri arasında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 53 hemşirelik öğrencisiyle gerçekleştirildi. Veriler Öğrenci Tanıtım Formu, İntramüsküler Enjeksiyon Uygulama Beceri Değerlendirme Formu ve Durumluk Kaygı Ölçeği ile toplandı. Tanımlayıcı istatistikler için sayı ve yüzde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum değerler kullanıldı. Verilerin analizi Wilcoxon işaretli - sıralar testi ve bağımlı gruplar t - testi ile yapıldı. Bulgular: Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 19,05 ± 1,04 olup, %67,9’u kızdır. Öğrencilerin %90,6’sı yurtta yaşamakta olup, %69,8’inin gelirinin gidere denk olduğu, %71,7’sinin Anadolu lisesi mezunu olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin eğitim öncesinde ve sonrasında aldıkları puanlar karşılaştırıldığında, eğitim sonrası intramüsküler enjeksiyon uygulama becerisi puan ortalamalarının eğitim öncesinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü (p < 0,001). Öğrencilerin eğitim öncesi ve sonrası durumluk kaygı puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak bir farklılık saptanmadı (p > 0,05). Sonuç: Öğrencilerin durumluk kaygı düzeyleri orta düzeydedir. Hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulama öncesinde tekrarlı intramüsküler enjeksiyon uygulamalarını simülasyon maketleri üzerinde yapmaları önerilmektedir.Öğe Üniversite Öğrencilerinde Günlük Alınan Besin Öğeleri Dağılımının ve Metabolik Sendrom Riskinin Belirlenmesi: Bayburt Üniversitesi Örneği(2023) Akeren, Zahide; Kaya, OncagülAmaç: Bu çalışma, Bayburt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören öğrencilerin günlük alınan ana besin öğeleri dağılımının ve metabolik sendrom riskinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntemler: Araştırma verileri Aralık 2022-Şubat 2023 tarihleri arasında yüz yüze toplandı. Çalışmaya katılmayı kabul eden öğrencilere “veri toplama formu” ve “Metabolik Sendrom Araştırma Formu” doldurtulduktan sonra 24 saatlik besin tüketim kaydı verildi. Geriye dönük olarak tüketilen besinlerini kaydetmeleri istendi ve bu işlemler toplamda 15-20 dakika arasında bitirildi. Beslenme kayıt formları ile elde edilen veriler, “Beslenme Bilgi Sistemi (BeBİS 9.0) programı” kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Üniversite öğrencilerinin metabolik sendrom risk ortalamasının 6,26±2,03 olduğu, %82,9’unun orta ve yüksek risk grubunda olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin tanıtıcı bilgileriyle metabolik sendrom riski karşılaştırıldığında; 26-30 yıl (9.57±2.99), grubunda olan öğrencilerin metabolik sendrom riskinin 15-20 yıl (6.10±2.20) ile 21-25 yıl (6.20±1.73) gruplarında yer alan öğrencilerden anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0,001). Öğrencilerin metabolik sendrom risk düzeyleri ile cinsiyet, bölüm, sınıf, sigara, alkol, fiziksel aktivite ve kronik hastalık varlığı değişenleri arasında anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Öğrencilerin metabolik sendrom risk düzeyleri enerji ve ana besin öğeleri alımlarına göre karşılaştırıldığında; alınan toplam enerji (p<0,001), tüketilen su (p=0,010), toplam yağ (p<0,001), karbonhidrat (p<0,001), lif (p=0,020) ve çoklu doymamış yağ (p<0,001) ile aralarındaki istatistiksel anlamlı fark olduğu bulunurken, protein ve alkol (meyve, sebze, fermante ürünler) tüketimine göre anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Sonuç: Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin önemli bir kısmının (%82,9) metabolik sendrom riski taşıdığı, özellikle enerji alımı ko- nusunda dikkatli olunması gerektiği sonucuna ulaşıldı.Öğe Üniversite Öğrencilerinde Günlük Alınan Besin Öğeleri Dağılımının ve Metabolik Sendrom Riskinin Belirlenmesi: Bayburt Üniversitesi Örneği(2023) Akeren, Zahide; Kaya, OncagülAmaç: Bu çalışma, Bayburt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören öğrencilerin günlük alınan ana besin öğeleri dağılımının ve metabolik sendrom riskinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntemler: Araştırma verileri Aralık 2022-Şubat 2023 tarihleri arasında yüz yüze toplandı. Çalışmaya katılmayı kabul eden öğrencilere “veri toplama formu” ve “Metabolik Sendrom Araştırma Formu” doldurtulduktan sonra 24 saatlik besin tüketim kaydı verildi. Geriye dönük olarak tüketilen besinlerini kaydetmeleri istendi ve bu işlemler toplamda 15-20 dakika arasında bitirildi. Beslenme kayıt formları ile elde edilen veriler, “Beslenme Bilgi Sistemi (BeBİS 9.0) programı” kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Üniversite öğrencilerinin metabolik sendrom risk ortalamasının 6,26±2,03 olduğu, %82,9’unun orta ve yüksek risk grubunda olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin tanıtıcı bilgileriyle metabolik sendrom riski karşılaştırıldığında; 26-30 yıl (9.57±2.99), grubunda olan öğrencilerin metabolik sendrom riskinin 15-20 yıl (6.10±2.20) ile 21-25 yıl (6.20±1.73) gruplarında yer alan öğrencilerden anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0,001). Öğrencilerin metabolik sendrom risk düzeyleri ile cinsiyet, bölüm, sınıf, sigara, alkol, fiziksel aktivite ve kronik hastalık varlığı değişenleri arasında anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Öğrencilerin metabolik sendrom risk düzeyleri enerji ve ana besin öğeleri alımlarına göre karşılaştırıldığında; alınan toplam enerji (p<0,001), tüketilen su (p=0,010), toplam yağ (p<0,001), karbonhidrat (p<0,001), lif (p=0,020) ve çoklu doymamış yağ (p<0,001) ile aralarındaki istatistiksel anlamlı fark olduğu bulunurken, protein ve alkol (meyve, sebze, fermante ürünler) tüketimine göre anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Sonuç: Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin önemli bir kısmının (%82,9) metabolik sendrom riski taşıdığı, özellikle enerji alımı ko- nusunda dikkatli olunması gerektiği sonucuna ulaşıldı.Öğe Üniversite Öğrencilerine Verilen Akılcı İlaç Kullanımı Dersinin Etkinliğinin Değerlendirilmesi(2023) Semerci, Vahide; Sarı, Ebru Sönmez; Akeren, ZahideAkılcı ilaç kullanımı, koruyucu ve tedavi edici role sahiptir. Bu çalışmada üniversite öğrencilerine verilen akılcı ilaç kullanımı dersinin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Yarı deneysel olarak planlanan çalışma Şubat-Mayıs 2022 tarihleri arasında Doğu Karadeniz bölgesinde bir üniversitede yapıldı. Sağlık bilimleri fakültesinde okuyan, akılcı ilaç kullanımı dersine devam eden ve veri toplama araçlarını tam olarak dolduran 81 öğrenci çalışmaya dahil edildi. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ve Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği (AİKÖ) kullanıldı. Tanımlayıcı istatistikler için sayı, yüzde, sürekli değişkenler için ortalama (X) ± standart sapma (SS) minimum-maksimum kullanıldı. Ön ve son değerlendirme test sonuçları analizi için Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanıldı. Öğrencilerin bazı özellikleri ile ölçek puanlarını karşılaştırmada Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanıldı. Öğrencilerin yaş ortalaması 21,59±1,23 (min=19, max=26) olup kız öğrencilerin oranı %60,5’tir. Öğrencilerin ön test AİKÖ toplam puanı 35,35±4,37 (min=21, max=42) iken, son test AİKÖ toplam puanı 37,23±3,84 (min=24, max=42)’tür. Ön ve son test AİKÖ toplam puanları karşılaştırıldığında fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (z=-3,547, p<0,001). Eğitim alan öğrencilerin AİKÖ puanlarında artış saptandı. Toplumun önemli bir sosyal grubunu oluşturan üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımı ile ilgili bilinçlenmesi ve farkındalık kazanması için bu konunun tüm üniversite müfredatlarına bir ders olarak eklenmesi önerilebilir.Öğe Üniversite Öğrencilerine Verilen Akılcı İlaç Kullanımı Dersinin Etkinliğinin Değerlendirilmesi(2023) Semerci, Vahide; Sarı, Ebru Sönmez; Akeren, ZahideAkılcı ilaç kullanımı, koruyucu ve tedavi edici role sahiptir. Bu çalışmada üniversite öğrencilerine verilen akılcı ilaç kullanımı dersinin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Yarı deneysel olarak planlanan çalışma Şubat-Mayıs 2022 tarihleri arasında Doğu Karadeniz bölgesinde bir üniversitede yapıldı. Sağlık bilimleri fakültesinde okuyan, akılcı ilaç kullanımı dersine devam eden ve veri toplama araçlarını tam olarak dolduran 81 öğrenci çalışmaya dahil edildi. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ve Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği (AİKÖ) kullanıldı. Tanımlayıcı istatistikler için sayı, yüzde, sürekli değişkenler için ortalama (X) ± standart sapma (SS) minimum-maksimum kullanıldı. Ön ve son değerlendirme test sonuçları analizi için Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanıldı. Öğrencilerin bazı özellikleri ile ölçek puanlarını karşılaştırmada Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanıldı. Öğrencilerin yaş ortalaması 21,59±1,23 (min=19, max=26) olup kız öğrencilerin oranı %60,5’tir. Öğrencilerin ön test AİKÖ toplam puanı 35,35±4,37 (min=21, max=42) iken, son test AİKÖ toplam puanı 37,23±3,84 (min=24, max=42)’tür. Ön ve son test AİKÖ toplam puanları karşılaştırıldığında fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (z=-3,547, p<0,001). Eğitim alan öğrencilerin AİKÖ puanlarında artış saptandı. Toplumun önemli bir sosyal grubunu oluşturan üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımı ile ilgili bilinçlenmesi ve farkındalık kazanması için bu konunun tüm üniversite müfredatlarına bir ders olarak eklenmesi önerilebilir.Öğe Üniversite öğrencilerinin sosyotelizme maruz kalma ve sosyotelist olma durumlarının incelenmesi(2023) Sarı, Ebru Sönmez; Kırbaş, Zila Özlem; Güneş, Hüseyin; Akeren, Zahide; Semerci, VahideAmaç: Bu çalışma üniversite öğrencilerinin sosyotelizme maruz kalma ve sosyotelist olma durumlarının belirlenmesi amacıyla yapıldı. Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yapılan çalışmanın örneklemini Türkiye’nin Doğu Karadeniz bölgesinde yer alan bir üniversitede öğrenim gören öğrenciler oluşturdu (n=1005). Veriler; araştırmacılar tarafından Eylül-Ekim 2022 tarihleri arasında çevrimiçi olarak Kişisel Bilgi Formu, Genel Sosyotelizme Maruz Kalma (GSMK) Ölçeği ve Genel Sosyotelist Olma (GSO) Ölçeği ile toplandı. Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 20.41±2.02 (min=18, max=36)’dir. %71.4’ünü kız öğrenciler oluşturmakta olup, %67.5’i fakültede ve %56.6’sı birinci sınıfta öğrenim görmektedir. Öğrencilerin GSMK puan ortalaması 77.86±26.28 ve GSO puan ortalaması 48.48±18.52 olarak bulundu. Öğrencilerin sosyotelizme maruz kalma ve sosyotelist olma arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik yapılan Pearson korelasyon testi sonucuna göre, GSMK ile GSO arasında orta düzeyde, pozitif yönde doğrusal ilişki saptandı (r=0.418, p=0.000). Sonuç: Sonuç olarak öğrencilerin GSMK ve GSO durumlarının orta düzeyde olduğu söylenebilir. Ayrıca sosyotelizme maruz kalan öğrenciler daha çok sosyotelist davranışlar sergileyebilmektedir. Toplum sağlığını geliştirmede görevi olan tüm sağlık profesyonellerinin, sosyotelizm açısından önemli bir risk grubunu oluşturan üniversite öğrencilerine yönelik etkin taramalar ve farkındalık çalışmaları yapmaları önerilebilir.Öğe Üniversite öğrencilerinin sosyotelizme maruz kalma ve sosyotelist olma durumlarının incelenmesi(2023) Sarı, Ebru Sönmez; Kırbaş, Zila Özlem; Güneş, Hüseyin; Akeren, Zahide; Semerci, VahideAmaç: Bu çalışma üniversite öğrencilerinin sosyotelizme maruz kalma ve sosyotelist olma durumlarının belirlenmesi amacıyla yapıldı. Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yapılan çalışmanın örneklemini Türkiye’nin Doğu Karadeniz bölgesinde yer alan bir üniversitede öğrenim gören öğrenciler oluşturdu (n=1005). Veriler; araştırmacılar tarafından Eylül-Ekim 2022 tarihleri arasında çevrimiçi olarak Kişisel Bilgi Formu, Genel Sosyotelizme Maruz Kalma (GSMK) Ölçeği ve Genel Sosyotelist Olma (GSO) Ölçeği ile toplandı. Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 20.41±2.02 (min=18, max=36)’dir. %71.4’ünü kız öğrenciler oluşturmakta olup, %67.5’i fakültede ve %56.6’sı birinci sınıfta öğrenim görmektedir. Öğrencilerin GSMK puan ortalaması 77.86±26.28 ve GSO puan ortalaması 48.48±18.52 olarak bulundu. Öğrencilerin sosyotelizme maruz kalma ve sosyotelist olma arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik yapılan Pearson korelasyon testi sonucuna göre, GSMK ile GSO arasında orta düzeyde, pozitif yönde doğrusal ilişki saptandı (r=0.418, p=0.000). Sonuç: Sonuç olarak öğrencilerin GSMK ve GSO durumlarının orta düzeyde olduğu söylenebilir. Ayrıca sosyotelizme maruz kalan öğrenciler daha çok sosyotelist davranışlar sergileyebilmektedir. Toplum sağlığını geliştirmede görevi olan tüm sağlık profesyonellerinin, sosyotelizm açısından önemli bir risk grubunu oluşturan üniversite öğrencilerine yönelik etkin taramalar ve farkındalık çalışmaları yapmaları önerilebilir.
