Yazar "Güzel, Ferdi" seçeneğine göre listele
Listeleniyor 1 - 19 / 19
Sayfa Başına Sonuç
Sıralama seçenekleri
Öğe Artvin İli, Şavşat İlçesi, Yukarı Koyunlu (Süles) Köyünden Derleme Sözlüğü'ne Katkılar(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2019) Kara, Kürşad; Güzel, FerdiBu çalışmanın amacı somut olmayan kültür mirasından biri olan söz varlığını derlemek ve kayıt altına almaktır. Söz varlığını tespit etmek için saha Artvin ili, Şavşat ilçesi, Yukarı Koyunlu köyü (Süles) olarak belirlenmiştir. Bu köyün belirlenmesindeki temel etkenler; köyün dağ köyü olması, merkezden uzak olduğu için ağız özelliğini koruyor olması ve bugüne kadar benzer türde yapılan araştırmalarda bu yöreye ait doğrudan bir derlemenin yapılmamasıdır. Nitel araştırma modeline göre hazırlanmış bu çalışmada kültür analizi deseni kullanılmıştır. Çalışma sonucunda Derleme Sözlüğü'nde olmayan kelimelere rastlanılmıştır. Ayrıca daha önce yapılan çalışmalarda derlenen bazı kelimelerin anlamlarında yanlışlığın olduğu görülmüştür. Son olarak da daha önce tespit edilen bazı kelimelerin farklı anlamları da ortaya konmuştur. Derlenen kelimeler, Şavşat ilçesine bağlı olan Yukarı Koyunlu köyünün Doğu grubu ağızlarının özelliklerini taşıdığını göstermektedir. Yukarı Koyunlu ağzında başta Gürcüce olmak üzere bazı yabancı kökenli kelimelerin varlığının tespiti bu yörenin tarihi geçmişi hakkında da bizlere birçok ipucu vermektedir.Öğe “Aygıt” Kelimesinin Etimolojisi Üzerine(2025) Güzel, Ferdi“Alet, araç” anlamlarını taşıyan “aygıt” kelimesi ölçünlü Türkiye Türkçesine ağızlardan kazandırılmıştır. Tarihî ve çağdaş lehçelerin hiçbirinde bulunmayan aygıt, Türkiye Türkçesi ağızlarında birbiriyle bağlantılı olan birçok anlama sahiptir. Kelimenin daha çok Türkiye Türkçesinin Batı grubu ağızlarında yaygın bir kullanımı vardır. Etimolojik çalışmaların büyük bir kısmında yer almayan bu kelimenin yapısı hakkında bugüne kadar doyurucu bir açıklama yapılamamıştır. Bize göre aygıt kelimesi Türkiye Türkçesi ağızlarında ve bazı çağdaş Türk lehçelerinde “uzun sopa, sırık” anlamına gelen arkıt kelimesi ile bağlantılıdır ve arkıt> aykıt> aygıt şeklinde gelişme göstermiştir. Başlangıçta “çeşitli işler için kullanılan uzun sopa, sırık” anlamını taşımaktayken anlam genişlemesi ve genelleşme ile bazı ağızlarda “alet, araç-gereç” anlamını kazanmıştır. Türkçede damak seslerinin önündeki /r/ sesinin /y/’ye dönüştüğü bazı örnekler arkıt> aykıt> aygıt gelişiminin ses bilgisi yönünden mümkün olduğunu göstermektedir. Aygıt ile arkıt arasındaki anlam ortaklıkları ve Anadolu ağızlarındaki “ağaç, kereste” anlamını taşıyan bazı kelimelerin aygıt ile benzer anlamlar taşıması da iki kelime arasındaki bağlantıyı desteklemektedir.Öğe “DALYAN” KELİMESİNİN KÖKENİ ÜZERİNE(2017) Güzel, FerdiTürkçede farklı kaynaklardan gelen iki dalyan kelimesi vardır. Bazı kaynaklarda bu sesteş kelimelerin aynı kelime olduğu savunulmuş, bazı çalışmalarda ise bu kelimelerin farklı kaynaklardan geldiği belirtilmiştir. Etimolojik çalışmalarda genellikle farklı anlamlara sahip olan iki dalyan da yabancı bir kökene bağlanmaktadır. "Uzun boylu" anlamına gelen dalyan kelimesi Türkçedir, bu kelime tay isminden benzerlik ifade eden lA? eki ile türetilmiştir. Dalyan kelimesi Orta Türkçe tayla? kelimesinden gelmektedir. Başlangıçta "tay gibi, taya benzeyen, genç" anlamına gelen tayla? kelimesi zaman içinde çeşitli ses değişimleri geçirerek dalyan"a dönüşmüş, "uzun boylu, boylu boslu" anlamlarını da kazanmıştır. Çağdaş lehçelerdeki ve Türkiye Türkçesi ağızlarındaki tay kökünden türemiş benzer anlamlı kelimeler bu görüşü desteklemektedirÖğe “DALYAN” KELİMESİNİN KÖKENİ ÜZERİNE(2017) Güzel, FerdiTürkçede farklı kaynaklardan gelen iki dalyan kelimesi vardır. Bazı kaynaklarda bu seste? kelimelerin aynı kelime olduğu savunulmu?, bazı çalı?malarda ise bu kelimelerin farklı kaynaklardan geldiği belirtilmi?tir. Etimolojik çalı?malarda genellikle farklı anlamlara sahip olan iki dalyan da yabancı bir kökene bağlanmaktadır. “Uzun boylu” anlamına gelen dalyan kelimesi Türkçedir, bu kelime tay isminden benzerlik ifade eden lA? eki ile türetilmi?tir. Dalyan kelimesi Orta Türkçe tayla? kelimesinden gelmektedir. Ba?langıçta “tay gibi, taya benzeyen, genç” anlamına gelen tayla? kelimesi zaman içinde çe?itli ses deği?imleri geçirerek dalyan?a dönü?mü?, “uzun boylu, boylu boslu” anlamlarını da kazanmı?tır. Çağda? lehçelerdeki ve Türkiye Türkçesi ağızlarındaki tay kökünden türemi? benzer anlamlı kelimeler bu görü?ü desteklemektedir.Öğe DERLEME SÖZLÜĞÜ'NDEKİ DERLENMEMİŞ KELİMELER ÜZERİNE(Selcuk University, 2020) Güzel, FerdiDerleme Sözlüğü, Türkiye Türkçesi ağızlarının söz varlığı ile ilgili en kapsamlı ve en önemli çalışmadır. Fakat sözlükçülük ilkeleri açısından ele alındığında bu önemli çalışmada bazı yanlışlar olduğu göze çarpmaktadır. Gerçek ağız verisi olmayan birtakım kelimelere yer verilmiş olması önemli yanlışlar arasındadır. Derleme Sözlüğü'nde gerçek ağız verisi olmayan kelimeler; yazılı kaynaklardan alınmış kelimeler ve türetilmiş/ uydurulmuş kelimeler olmak üzere iki türlüdür. Bazı derleyiciler yazılı kaynaklardan aldıkları kelimeler ile kendilerinin türettikleri kelimeleri derlenmiş kelimeler gibi göndermiş, hazırlayanlar tarafından tespit edilemediği için de Derleme Sözlüğü'ne gerçek ağız verisi olmayan birtakım kelimeler girmiştir. Derleme Sözlüğü'nde yazılı kaynaklardan alınmış birtakım kelimeler olduğuna daha önce bazı çalışmalarda değinilmiştir, türetilmiş/ uydurulmuş kelimeler ise ilk defa bu çalışmada ele alınacaktır. Ağız araştırmaları sahasındaki en önemli çalışma olan Derleme Sözlüğü'nün yeniden düzenlenmesi bir zorunluluktur. Yeniden düzenlenmiş, yanlışlardan arındırılmış Derleme Sözlüğü, daha güvenilir ve daha kullanışlı bir kaynak olacaktır.Öğe DERLEME SÖZLÜĞÜ’NDE YANLIŞ TANIMLANMIŞ BAZIKELİMELER ÜZERİNE(2020) Güzel, FerdiDerleme Sözlüğü, Türkiye Türkçesi ağızları söz varlığı alanındaki en kapsamlı ve en önemliçalışmadır. Fakat sözlükçülük ilkeleri açısından ele alındığında bu önemli çalışmada birtakımyanlışlar göze çarpmaktadır. Derleme Sözlüğü’nde görülen önemli yanlışlardan biri de tanımlamayanlışlarıdır. Sözlük’teki birçok kelime yanlış tanımlanmıştır. Bazı maddelerdeki tanımlarınyetersiz olduğu, birçok madde başının çok genel bir ifade ile açıklandığı, bazı maddelerde deanlam belirsizliğinin söz konusu olduğu görülmektedir. Yanlış tanımlamanın en önemli sebebiderleyicilerin uzman olmamasıdır. Derleyiciler, derledikleri metinlerde anlamını bilmediklerikelimeleri bağlama göre yorumlamaya çalışmış, yanlış anlamlar çıkarmışlardır. Madde başlarınıtanıklamak için verilen cümleler bazı kelimelerin yanlış tanımlandığını açık bir şekildegöstermektedir. Kelimenin farklı varyantları da yanlış tanımlamaları tespit etmek için önemli birrol üstlenmektedir. Derleme Sözlüğü’nü hazırlayanlar tanık cümlelere yeterince dikkatetmedikleri, kelimelerin farklı varyantlarını tespit edemedikleri ve farklı madde başı olarak elealdıkları için Sözlük’te yanlış tanımlanmış birçok madde bulunmaktadır. Ağız araştırmalarısahasındaki en önemli çalışma olan Derleme Sözlüğü’nün yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.Öğe DERLEME SÖZLÜĞÜ’NDEKİ DERLENMEMİŞ KELİMELER ÜZERİNE(2020) Güzel, FerdiDerleme Sözlüğü, Türkiye Türkçesi ağızlarının söz varlığı ile ilgili en kapsamlı ve en önemliçalışmadır. Fakat sözlükçülük ilkeleri açısından ele alındığında bu önemli çalışmada bazı yanlışlarolduğu göze çarpmaktadır. Gerçek ağız verisi olmayan birtakım kelimelere yer verilmiş olması önemliyanlışlar arasındadır. Derleme Sözlüğü’nde gerçek ağız verisi olmayan kelimeler; yazılı kaynaklardanalınmış kelimeler ve türetilmiş/ uydurulmuş kelimeler olmak üzere iki türlüdür. Bazı derleyicileryazılı kaynaklardan aldıkları kelimeler ile kendilerinin türettikleri kelimeleri derlenmiş kelimeler gibigöndermiş, hazırlayanlar tarafından tespit edilemediği için de Derleme Sözlüğü’ne gerçek ağız verisiolmayan birtakım kelimeler girmiştir. Derleme Sözlüğü’nde yazılı kaynaklardan alınmış birtakımkelimeler olduğuna daha önce bazı çalışmalarda değinilmiştir, türetilmiş/ uydurulmuş kelimeler iseilk defa bu çalışmada ele alınacaktır. Ağız araştırmaları sahasındaki en önemli çalışma olan DerlemeSözlüğü’nün yeniden düzenlenmesi bir zorunluluktur. Yeniden düzenlenmiş, yanlışlardanarındırılmış Derleme Sözlüğü, daha güvenilir ve daha kullanışlı bir kaynak olacaktır.Öğe ELAZIĞ AĞZINDA DEDE KORKUT(Bayburt University, 2018) Güzel, FerdiDede Korkut hikayeleri Türk dili ve kültürünün eşsiz abideleri arasında yer almaktadır. Bu hikayelerin bir kısmı ve Korkut Ata'nın hatırası bugün geniş bir coğrafyada yaşamaktadır. Hikayelerde, sınırları kesin olarak belli olmasa da, destan kahramanı Oğuzların vatanı Kuzeydoğu Anadolu olarak görünmektedir. Fakat Dede Korkut hikayelerinin dili esas alınacak olursa hikayelerde yer alan Oğuz yurdundan çok daha geniş bir Oğuz yurdu ortaya çıkacaktır. Tespitlerimize göre Dede Korkut destanlarındaki dil bugün çeşitli farklılıklar oluşmuş olsa da Azerbaycan ve Kuzeydoğu Anadolu dışında Doğu Anadolu'nun büyük bir kısmında varlığını korumakta, Güneydoğu Anadolu'daki bazı yerleşim yerlerini de içine alarak Kerkük'e kadar uzanmaktadır. Bu yerleşim yerleri arasında Elazığ, Dede Korkut'taki dil mirasını en iyi koruyan iller arasında yer almaktadır. Gerek ses ve şekil gerekse söz varlığı açısından Dede Korkut'un dili bu ilimizde yaşamaya devam etmektedir. Yazı dilimizde ve diğer bölge ağızlarında unutulan pek çok Dede Korkut kelimesinin bu ilimizde korunmuş olması dikkat çekmektedir. Elazığ'da elde edilen veriler, buranın bir Dede Korkut Diyarı olduğunu göstermekte, Dede Korkut Oğuzlarının vatan sınırları çizilirken hikayelerdeki dilin de göz önünde bulundurulması gerektiğini ortaya koymaktadır.Öğe KIRANTA' KELİMESİNİN KÖKENİNE DAİR(Bengü Yayıncılık, 2018) Güzel, FerdiKıranta kelimesi bilim adamlarının büyük bir çoğunluğuna göre İtalyanca quaranta "kırk" kelimesinden gelmektedir. Kelimenin yabancı kökenli olduğu hakkındaki görüşün temelinde "anta" unsurunun mevcut bilgiler ile Türkçede açıklanamayışı yatmaktadır. Kelime bu sebeple yabancı bir kaynağa bağlanmış fakat İtalyanca bir sayı adının nasıl olup da Türkçede "saçı, sakalı ağarmaya başlamış, orta yaşlı adam" anlamını kazandığı açıklanamamıştır. Kelime, kır kökünden benzerlik, küçültme işlevi taşıyan +AntA birleşik eki ile türemiştir. Türkiye Türkçesi yazı dilinde bulunmayan, Türkiye Türkçesi ağızlarında birkaç kelime türetmiş olan +AntA eki; yakınlık, benzerlik, genişletme, küçültme işlevi taşıyan +A? (+An) eki ile küçültme eki +tA'nın birleşmesiyle oluşmuştur. Türkiye Türkçesi ağızlarında kır kökünden türemiş, kıranta ile aynı anlamı taşıyan ?ırmansı, gırcıman gibi kelimelerin de bulunması, az da olsa +AntA eki ile türemiş başka kelimelerin de mevcut olması kelimenin Türkçe olduğunu gösteren önemli delillerdir.Öğe ‘KIRANTA’ KELİMESİNİN KÖKENİNE DAİR(2018) Güzel, FerdiKıranta kelimesi bilim adamlarının büyük bir çoğunluğuna göreİtalyanca quaranta “kırk” kelimesinden gelmektedir. Kelimenin yabancıkökenli olduğu hakkındaki görüşün temelinde “anta” unsurunun mevcutbilgiler ile Türkçede açıklanamayışı yatmaktadır. Kelime bu sebepleyabancı bir kaynağa bağlanmış fakat İtalyanca bir sayı adının nasıl olupda Türkçede “saçı, sakalı ağarmaya başlamış, orta yaşlı adam” anlamınıkazandığı açıklanamamıştır. Kelime, kır kökünden benzerlik, küçültmeişlevi taşıyan AntA birleşik eki ile türemiştir. Türkiye Türkçesi yazıdilinde bulunmayan, Türkiye Türkçesi ağızlarında birkaç kelime türetmişolan AntA eki; yakınlık, benzerlik, genişletme, küçültme işlevi taşıyanA? (An) eki ile küçültme eki tA’nın birleşmesiyle oluşmuştur. TürkiyeTürkçesi ağızlarında kır kökünden türemiş, kıranta ile aynı anlamı taşıyan?ırmansı, gırcıman gibi kelimelerin de bulunması, az da olsa AntA eki iletüremiş başka kelimelerin de mevcut olması kelimenin Türkçe olduğunugösteren önemli delillerdir.Öğe Notes on the Old Turkish Verb arka- “to seek…” and Its Semantic Field(Goce Delchev University of Shtip, 2024) Güzel, FerdiThe verb arka-, whose meaning was only recorded in Old Turkish as “to search, to investigate”, has many unrecorded meanings. Some of these meanings are recorded in later historical and contemporary dialects. Some of them can be identified thanks to the derivatives of the verb. Although the connection between some derivatives of the verb arka- has been mentioned in a few studies, these words have not been associated with each other in most of the studies. According to the data in historical and contemporary dialects, it is understood that the verb arka- has the following meanings: 1. to pass through. 2. to pass between, to extend or place an object between two things. 3. to support, help. 4. to lie diagonally or transversely between two things. 5. to line up in a row. 6. to thread, weave. 7. to send. 8. to follow. 9. to seek, to investigate. The verb arka- is derived from the verb Old Turkish *ar- “to pass through”, with the suffix -kA-, which carries an intensifying function. The core meaning of the verb *ar- and arka- is the same. All meanings of the verb have emerged from the meaning of “to pass through”. It has not been clarified whether the verb ara-, which survives in the Oghuz group Turkish dialects today, and the verb arka- which is recorded as Oghuz in DLT, are the same verb, due to the fact that the *argaintermediate form in the development of arka- > *arga- > ara- has not been detected in any Turkish dialect to date. In addition, in dialects that preserve long vowels, the first vowel of the verb ara- is long, while in derivatives of the verb arka- such as arkış, argaç, the first vowel is short. For these reasons, it does not seem possible to determine with certainty whether the verbs arka- and ara- are the same verb. © 2024 Goce Delchev University of Shtip. All rights reserved.Öğe Öykün- (< *ö?kün-) FİİLİ ÜZERİNE NOTLAR(2024) Güzel, FerdiEski Türkçe ötkün- “taklit etmek; anlatmak” bugün çağdaş Türk lehçelerinin bir kısmında aynı şekliyle varlığını sürdürmesine rağmen Oğuz grubu Türk lehçelerinde öykün- şeklinde görülür. Bazı çalışmalarda “taklit etmek” ile “anlatmak” anlamlarını taşıyan farklı fiillerden söz edilmektedir. Gerek Eski Türkçede gerekse Anadolu ağızlarında yer alan veriler ötkün- “taklit etmek” fiilinin “anlatmak” anlamının da bulunduğunu göstermektedir. Dolayısıyla bazı çalışmalarda iddia edildiği gibi iki ayrı fiil değil aynı fiilin birbiriyle ilgili iki anlamı söz konusudur. Oğuz grubu Türk lehçelerindeki öykün- biçimi, ötkün- fiilinin aslının *ö?kün- olduğunu ortaya koymaktadır. Tarihi ve çağdaş lehçelerdeki ötkün- biçimi benzeşme sonucu ortaya çıkmıştır. Tarihî lehçelerde sızıcı /d/ sesinin benzeşme sonucu /t/’ye dönüştüğü birçok örnek bunun mümkün olabileceğini doğrulamaktadır. ötkün- fiilinin öt- “ses çıkarmak” ilişkilendirilmesi hem fonetik hem de semantik açıdan mümkün değildir. Fiilin asli ikinci sesinin /?/ olması, kelimeyi öt- “ses çıkarmak” ile ilişkilendirmenin önündeki en büyük engeldir. Ayrıca ötkün- fiilinin temel anlamı “taklit etmek”tir, “ses çıkarmak” ile bu anlam arasında kolay bir bağlantı kurulamaz. Anadolu ağızlarındaki öyk- ve ök- verilerine göre ötkün- fiilinin tabanı *ö?ük- şeklinde tasarlanabilir.Öğe The Word 'Sa?' and Its Derivatives in Turkic(Atatürk Üniversitesi, 2021) Güzel, FerdiThe sa? word which means "bird droppings" is seen for the first time in Karakhanid Turkish. This word, which has several variants in historical and contemporary dialects, has been forgotten in time and has not been able to maintain its existence in most of the contemporary dialects. In Turkish, these words and their derivatives in the historical process with the expansion of meaning "animal manure, dirt, dirt, garbage, trash" and so on meanings have also gained. One of the derivatives of the sa? word and not just in Turkish dialects of Turkish that has been identified sa?ra is derived with + rA (< +Xr +A) which a rare structure. The clarification of the structure of the word sa?ra will also contribute to the understanding of the çöpre word which cannot be given a definitive judgment on its structure.Öğe Türkçede‘Sa?’ Kelimesi ve Türevleri(2021) Güzel, Ferdi\"Kuş pisliği” anlamını taşıyan sa? kelimesi ilk defa KarahanlıTürkçesinde görülmektedir. Tarihî ve çağdaş lehçelerde birkaç türevi de bulunan bu kelime zaman içinde unutulmuş, çağdaş lehçelerin büyük bir kısmında varlığını koruyamamıştır. Türkçede bu kelime ve türevleri tarihî süreç içinde anlam genişlemesi ile “hayvan gübresi, kir, pislik, çöp, süprüntü” vb. anlamlar da kazanmıştır. Sa?kelimesinin türevlerinden biri olan ve sadece Türkiye Türkçesi ağızlarında tespit edilensa?ra kelimesi Türkçede nadir bir yapı olan +rA (< +Xr +A)ile türemiştir. Sa?ra kelimesininyapısının aydınlatılması, yapısı hakkında kesin bir hüküm verilemeyen çöpre kelimesinin anlaşılmasına da katkıda bulunacaktır.Öğe Türkçenin Az Bilinen Bir Eki: lA?(2018) Güzel, FerdilA? eki, Türkçenin en az bilinen eklerinden biridir. İlk kez Dîvânu Lugâti’t Türk’te görülen bu eke tarihî ve çağdaş dönemler ile ilgili gramer kitaplarının büyük bir kısmında yer verilmemiştir. Örnek kelime çok az olduğu ve ekin işlevi tam olarak belirlenemediği için bu ekle türetilmiş bazı kelimeler hakkında yanlış değerlendirmeler yapılmıştır. Tarihî ve çağdaş lehçelerde sadece birkaç kelimede görülen lA? eki, Türkiye Türkçesi ağızlarında ‘benzerlik, yakınlık, küçültme’ işlevi ile pek çok kelime türetmiş işlek bir ektir.Öğe TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA -GAl EKİ(2016) Güzel, FerdiOldukça zengin bir yapım eki varlığına sahip olan Türkçede bazı yapım ekleri çok nadir görülür. Dil tarihi boyunca kaydedilen sınırlı sayıdaki örnekler bu nadir yapım eklerinin yapı ve işlevini tespit etmek için yeterli olmamaktadır. Böyle bir durumda başvurulması gereken ilk kaynak ağızlar olmalıdır. Ağızlar bir yazı dilinin unutulan pek çok unsurunu koruması ve yazı diline göre daha zengin gramer şekillerine sahip olması bakımından büyük bir önem taşımaktadır. Tarihî ve çağdaş lehçelerde nadir görülen eklerden biri olan -GAl ekinin yapı ve işlevinin aydınlatılmasında Türkiye Türkçesi ağızlarında yer alan bu ek ile kurulu örnek kelimeler büyük katkı sağlayacaktır. -GAl eki tarihî ve çağdaş lehçelerde birkaç kelimede, Türkiye Türkçesi yazı dilinde sadece tutkal kelimesinde görülmektedir. Ek nadir görüldüğü için ekin yapısı ve işlevi hakkında sadece birkaç çalışmada bilgi verilmiştir. Türkiye Türkçesi ağızlarındaki veriler incelendiğinde ekin -GAn / -AğAn ekleri ile işlev benzerliğine sahip olduğu görülmektedir. Türkiye Türkçesi Ağızlarında bazı kelimelerin aynı anlamda hem -GAl hem de -GAn / -AğAn eki ile türetilmiş biçimlerinin olması bu ekin -GAn / -AğAn ekinden -n -l değişimi ile geliştiği düşüncesini uyandırmaktadır. Türkiye Türkçesi ağızlarındaki bazı veriler farklı kaynaklardan gelen birden çok -GAl ekinin olabileceğini de düşündürmektedir. Birkaç kelimede ek -GIn / -GUn eki ile aynı işlevde kullanılmıştır. Bazı kelimelerde -k- veya -GA- pekiştirme ekleri ile -l / -Al fiilden isim yapma eklerinin birleşmesinden oluşmuş bir -GAl (-kAl veya -GA-l) eki de düşünülebilir. Tarihî ve çağdaş lehçelerde nadir görülen bu ek, Türkiye Türkçesi ağızlarında yaklaşık kırk kelime türetmiştir. -GAl eki Türkiye Türkçesi ağızlarında çoğunlukla uygunluk, elverişlilik, aşırılık, kabiliyet bildiren sıfatlar türetmiştir. Aynı zamanda aşırılık, uygunluk anlamı ile birkaç alet adı yapmıştır. Türkiye Türkçesi ağızlarında ekin çoğunlukla tek heceli tabanlara geldiği görülmektedir. Ekin -eğel, -ekel, -ğAl, -?al ve -gar yan biçimleri de tespit edilmiştir. Türkiye Türkçesi ağızları, tarihî ve çağdaş lehçelerde nadir görülen eklerin işlev ve yapılarının aydınlatılmasını sağlayacak, Türk dili tarihindeki pek çok sorunun çözümüne ışık tutacak verilerle dolu bir hazinedirÖğe TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YAPIM EKLERİ I: YAZI DİLİNDE BULUNMAYAN YAPIM EKLERİ(2018) Güzel, FerdiTürkiye Türkçesi ağızları, yazı diline göre çok daha zengin bir yapım eki varlığınasahiptir. Türkiye Türkçesi ağızlarındaki yapım eklerinin sayısı yazı dilindeki yapımeklerinin iki katından fazladır. Ağızlardaki pek çok yapım eki, yazı diline göre dahaişlektir ve bu yapım eklerinin yazı dilinde görülmeyen pek çok farklı işlevi vardır. TürkiyeTürkçesi ağızlarındaki yapım eklerinden 140 kadarı yazı dilinde bulunmamaktadır.Tarihî lehçelerde mevcut olup da yazı dilinde unutulmuş olan pek çok yapım eki,Türkiye Türkçesi ağızlarında varlığını korumuştur, çağdaş lehçelerde kullanılanama Türkiye Türkçesi yazı dilinde bulunmayan yapım eklerinin birçoğu da çağdaşlehçelerdekine benzer işlevlerle Türkiye Türkçesi ağızlarında yer almaktadır. Bazıyapım ekleri ise tarihî ve çağdaş lehçelerde bulunmamakta, Türk dili coğrafyasındasadece Türkiye Türkçesi ağızlarında görülmektedir. Türkiye Türkçesi ağızlarındakibazı yapım ekleri ve bu eklerle kurulu birtakım kelimeler tarihî lehçelerde nadirgörülen yapım eklerinin varlığını doğrulamakta, Türk dili tarihinin pek çok sorununaışık tutmakta ve bu sorunların çözümüne katkı sağlamaktadır.Öğe Türkiye Türkçesi Ağızlarında “Toykur-” Fiili(2025) Güzel, FerdiTürkiye Türkçesinin Batı grubu ağızlarında çeşitli değişke ve türevleri ile varlığını sürdüren toykur- fiili tespit edilebildiği kadarıyla ilk kez 19. yüzyılın sonunda kaydedilmiştir. Bu fiil Anadolu ağızlarında “1. Köpek, tavşan vb. hayvanlar oturmak. 2. Ürkerek kulak kabartmak. 3. Şımarıklık etmek. 4. Kafa tutmak. 5. Yaslanmak, kaykılmak. 6. Vücudu dik tutarak biraz arkaya doğru bükmek.” anlamlarını taşımaktadır. Fiilin toykar- ve toykul- değişkeleri ve toykurt- türevinin de benzer anlamları vardır. Fiilin türevlerinden biri olan toykuru “düz, dosdoğru”, müstakil olarak sadece Kastamonu ağzında tespit edilmiştir. Toykuru ve değişkelerinin diğer yerlerde sadece “aykırı” ve değişkeleri ile kurulan bir ikileme içinde varlığını koruduğu görülmektedir. Türkiye Türkçesi ağızlarındaki mevcut verilere göre toykur- fiilinin yapısı hakkında kesin bir hükme varmak güçtür. Ses ve anlam yakınlığı dikkate alındığında kelimenin doğru ve doğrul- kelimelerinin kökü olan tog- veya tur- fiilinin türevi olan turkur- “kaldırmak, doğrultmak” ile bağlantılı olduğunu düşünmek mümkündür. Anadolu Ağızlarında “doğrulmak, dik bir konuma gelmek” anlamını taşıyan başka fiillerin de toykur- ile benzer anlam alanına sahip olduğu görülmektedir. “Doğrulmak, dik bir konuma gelmek” anlamını taşıyan başka kelimelerin de toykur- gibi “kibirlenmek, gururlanmak, somurtmak” vb. anlamları vardır.Öğe Türkiye Türkçesi Ağızlarındaki Bazı Kelimelerin Kökeni Üzerine 2(2019) Güzel, FerdiTürkiye Türkçesi ağızlarında yer alan kelimelerin kökeni ile ilgili çalışmaların yeterli düzeyde olduğu söylenemez. Etimolojik çalışmalarda genellikle yazı dilinde yer alan kelimeler ele alınmakta, ağızlardaki kelimelere pek değinilmemektedir. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ağızlarında bulunan 15 kelimenin yapısı üzerinde durulmuştur. Birçoğu arkaik özellik taşıyan ve Türkiye Türkçesi yazı dilinde unutulmuş olan bu kelimeler şunlardır: bernek, biniç, çıkla, düzen, e?ir, haflek, hayinseme-, hemicik/ hemicük, maymak, soyha/ soyka, yığaç, yordu-, yoşa-, yörpek, yüle-. Bu makalede, daha önce bazı etimolojik çalışmalarda ele alınıp incelenmiş olan bu kelimelerden bazılarının yapısı hakkında farklı görüşler ileri sürülmüş, bazı kelimelerin kökeni ve yapısı hakkındaki görüşlere katkı sağlayacak örnek kelimeler gösterilmiştir. Zengin bir söz varlığına sahip olan Türkiye Türkçesi ağızları, Türk dili araştırmaları için büyük bir önem taşımaktadır. Türkiye Türkçesi ağızlarındaki kelimelerin etimolojisi üzerine yapılacak çalışmalar, Türk dili tarihindeki pek çok problemin çözümlenmesine, pek çok kelimenin yapısının aydınlatılmasına katkı sağlayacaktır.
