Yazar "Ziyrek, Osman" seçeneğine göre listele
Listeleniyor 1 - 2 / 2
Sayfa Başına Sonuç
Sıralama seçenekleri
Öğe İbnü'l-Hâc Muhammed b. Hâc Ahmed el-Farazî'nin el-Matlûb Şerhu'l-Maksûd adlı eserinin disyon kritiği(Bayburt Üniversitesi, 2021) Ziyrek, Osman; Yılmaz, AbdulkadirBu tez, sarf ilminin en önemli klasik eserleri arasında bulunan "Maksûd" kitabının şerhlerinden biri olan "Matlûb" isimli eserin edisyon kritiğidir. Kitabın müellif olarak İbnu'l-Hâc'a aidiyeti, bu çalışma sayesinde belirlenmiştir. Eserin Türkiye kütüphanelerinde bulunan yazma nüshalarının sayısı 150'nin üzerindedir. Ayrıca tespit edilebilen Osmanlı dönemi matbu nüshalarının miktarı ise 9'dur. Çalışma esnasında temayüz eden bu rakamlar, eserin medreseler ve müderrisler nezdinde gördüğü ilginin bir delili mahiyetindedir. Bu çalışmada, yüz ellinin üzerinde yazma nüshanın gözden geçirilmesi suretiyle eserin müellifin kaleminden çıkması muhtemel en yakın metne ulaşabilmesi için azami gayret gösterilmiştir. Okuyucunun metni kolayca anlayabilmesi için, gerekli yerlerde konuyu açıklığa kavuşturacak dipnotlar verilmiştir. Nüsha seçimi İSAM Tahkik Esasları'nda belirtilen ölçütler esas alınarak yapılmış, bu elemeler sayesinde çalışmaya esas alınan üç nüshaya indirilmiştir. Çalışma için seçilen eserin hem muhtevası hem hacimsel büyüklüğü hem de nüshalarda bulunan istinsah (kopyalama) hataları çalışma esnasında ciddi zorluklar oluşturmuştur. İstinsah hataları, ulaşılabilen kaynaklardan yararlanılarak giderilmeye çalışılmıştır. Ancak eserin muhtevası ve büyüklüğü çalışma için ayrılan sürenin uzamasına yol açmıştır. Çalışmada İSAM tahkikli neşir esaslarında da belirtilen temel kaynakların kullanımına öncelik verilmeye çalışılmıştır. Bununla beraber matbu nüshası edinilemeyen kaynakların kütüphanelerde bulunan yazma nüshaları kullanılmış, kütüphane ve diğer bilgileri kaynakçada verilmiştir.Öğe Tarsûsî’nin (ö. 1145/1732) Unmûzecü’l-?ulûm li Erbâbi’l-Fuhûm Adlı Eserinin Nahiv Bölümünün Edisyon Kritiği ve Değerlendirilmesi(Harran Üniversitesi, 2026) Özbey, Lütfi; Ziyrek, Osmanİslâm düşünce tarihinde önemli bir yere sahip olan ilimlerin tasnifi geleneği, farklı disiplinleri belirli bir sistematik içinde bir araya getirmek suretiyle bilgiye bütüncül bir düzen kazandırma çabasının ürünüdür. Bu geleneğin dikkat çekici örneklerinden biri de “Unmûzecü’l-?Ulûm” adıyla anılan eser türüdür. Adından da anlaşılacağı üzere “ilimlerin örneği” anlamına gelen bu eserler, hem teorik hem de pratik ilimleri tek bir eserin bünyesinde toplayarak ilimlerin mahiyetini, kapsamını ve birbirleriyle olan bağlantılarını açıklamayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu tür eserler, okuyucunun kısa ve öz biçimde ele alınan birçok ilmî disipline tek bir kitaptan ulaşma kolaylığı sağlarken aynı zamanda müellifinin eserde ele aldığı ilim dallarına olan vukufiyetini de göstermektedir. Bu makalede, Tarsûsî’nin Unmûzecü’l-?ulûm li erbâbi’l-fuhûm adlı eserinin nahiv bölümü edisyon kritik yöntemi çerçevesinde incelenmiştir. Bu çalışma, hem ilimler tasnifine dair telif edilen yazmaların tahkik çalışmaları az olduğu için hem de kısa ve öz olmasına rağmen müellifin nahiv ekollerine yer vererek usulcü bir bakış açısıyla meseleleri tartıştığı için tercih edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu bölümün ilmî yöntemlerle tahkik edilmiş bir metnini ortaya koymak; müellifin üslubu ve eserinin nahiv ilmi içerisindeki yerini ilmî ölçütlerle değerlendirmektir. Bu doğrultuda öncelikle müellifin hayatı, ilmî kişiliği ve eserinin ilimler tasnifi geleneği içerisindeki konumu ele alınmış; ardından nahiv bölümüne ait yazma nüshalar tespit edilerek karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiştir. Tahkik sürecinde nüshalar arasındaki farklılıklar sistematik biçimde değerlendirilmiş, metin içi tutarlılık ve klasik nahiv literatürü ile uyumu dikkate alınarak en sahih metin oluşturulmaya çalışılmıştır. Eserin 1275/1858-1276/1859 yıllarında iki kez basımı yapılmış ancak tefsir bölümü hariç eserin diğer bölümleri üzerine herhangi bir tahkik çalışması yapılmamıştır. Eserin tamamı hakkında daha önce genel bir değerlendirme çalışması yapılmış ve kitap bölümü olarak basılmıştır. Bu çalışmada edisyon kritik işlemine esas alınan nüshalara ek olarak matbu nüshalar da incelenmiş, yazma nüshalarda olduğu gibi bu nüshalarda da hataların olduğu görülmüştür. Çalışmanın inceleme (dirâse) kısmında, eserin nahiv bölümü içerik, sistematik yapı ve metodolojik özellikler açısından ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Bu bağlamda Tarsûsî’nin nahiv konularını klasik tertibe uygun şekilde ele aldığı; kelâm, i‘râb ve binâ gibi temel kavramlarla başlayarak merfûât, mansûbât ve mecrûrât başlıkları altında konuları düzenlediği tespit edilmiştir. Müellifin, konuları meseleler halinde sunması ve “kısa tanım–örnek–açıklama” yöntemi izlemesi, eserin pedagojik yönünü açıkça ortaya koymaktadır. Ayrıca metinde yer yer Basra ve Kûfe nahiv ekollerine ait görüş farklılıklarına işaret edilmesi, müellifin tek bir ekole bağlı kalmadığını, aksine tercihe dayalı bir yaklaşımı benimsediğini göstermektedir. Tahkik sürecinde tespit edilen nüsha farklılıklarının çoğunlukla lafzî düzeyde kaldığı, ancak bazı varyantların anlam ve terim kullanımı bakımından dikkate değer olduğu görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, Tarsûsî’nin söz konusu eserinin nahiv ilmi içerisindeki yerini belirlemeye katkı sağlamış; belli kurallar çerçevesinde yapılan edisyon kritik ile metnin ilmî açıdan tahkikli bir şekilde neşredilmesine imkân tanımıştır. Bu yönüyle araştırma, hem Arap dili ve nahiv çalışmaları hem de yazma eser tahkiki alanında yapılacak sonraki çalışmalar için de bir zemin sunmaktadır.
