TR-Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu

Bu koleksiyon için kalıcı URI

https://hdl.handle.net/20.500.12403/1303

Listeleniyor 1 - 20 / 1750

The Effect of Abusive Supervision on Knowledge-Hiding: The Mediating Role of Machiavellianism and the Moderating Role of Moral Identity among Healthcare Workers
(Mehmet Akif Ersoy Univ, 2026) Kilinc, Mehmet
This study aims to reveal the mediating role of Machiavellianism in the effect of abusive supervision on knowledge-hiding behavior and the moderating role of moral identity in the relationship between Machiavellianism and knowledge-hiding behavior. The study adopts the Conservation of Resources (COR) Theory as its theoretical framework. Quantitative data were obtained from 408 healthcare professionals using the survey method. The analyses conducted via SPSS, AMOS, and Process Macro revealed that abusive supervision significantly increases knowledge-hiding behavior (beta = .855) and Machiavellianism (beta = .820). Furthermore, Machiavellianism acts as a mediator in the relationship between abusive supervision and knowledge-hiding. A notable finding is that moral identity acts as a moderator (beta = .134), strengthening the positive effect of Machiavellianism on knowledge-hiding behavior. Considering the analysis results, some suggestions specific to healthcare institutions, healthcare workers, and future studies were presented. Theoretically, this study contributes to the Dark Triad literature by demonstrating how abusive environments trigger resource conservation through knowledge-hiding. Practically, suggestions for preventing toxic leadership and improving ethical climates in healthcare institutions are presented. Health institutions should implement a reward system for employees who demonstrate helpfulness and teamwork to decrease Machiavellian behaviors.
Bioactive profile and mineral composition of fruit extracts from four wild hawthorn (Crataegus spp.) species
(Tubitak Scientific & Technological Research Council Turkey, 2026) Cakir, Ozlem; CInar Topcu, Kubra; Sefali, Abdurrahman; Bayyigit, Ishak; Ilhan, Gulce; Singh, Jyoti
This study compared the antioxidant capacity, total phenolic content (TPC), phenolic composition, lipid oxidation level, and mineral profiles of extracts obtained from four wild hawthorn species (Crataegus tanacetifolia, C. orientalis subsp. orientalis, C. orientalis subsp. szovitsii, and C. monogyna) collected from northeastern T & uuml;rkiye. Significant interspecific variations were observed in DPPH, FRAP, and CUPRAC assays. While C. monogyna had the highest reducing capacity and TPC, C. orientalis subsp. szovitsii had the highest DPPH activity. Ultra-high performance liquid chromatography coupled to tandem mass spectrometry analysis showed that catechin, epicatechin, chlorogenic acid, and quinic acid were the major phenolics, and were particularly abundant in C. monogyna. Despite having a high phenolic content, C. monogyna had the highest malondialdehyde level, indicating that phenolics alone were insufficient to fully inhibit lipid oxidation. Inductively coupled plasma-mass spectrometry mineral analysis detected high levels of K, Mg, and P in all species. Principal component analysis effectively distinguished the species based on their antioxidant, phenolic, and mineral profiles. Overall, hawthorn fruits were confirmed as valuable sources of natural antioxidants and essential minerals.
Improvement of machine learning-based diabetes diagnosis via resampling techniques
(Pamukkale Univ, 2026) Yapici, Irem Senyer; Arslan, Rukiye Uzun; Engin, Mustafa Alptekin
The objective of this study is to enhance the accuracy of diabetes diagnosis through the utilisation of machine learning techniques and resampling methods. The imbalanced nature of diabetes datasets presents a significant challenge for traditional classification algorithms, which often struggle to accurately predict results. In order to enhance the efficacy of the model, a comparative analysis was conducted to assess the performance of a range of over-sampling and under-sampling techniques, including SMOTE, ADASYN, Borderline SMOTE, SVM SMOTE, Random Under Sampler, Near Miss, One Sided Selection, Neighbourhood Cleaning Rule, Edited Nearest Neighbours, Instance Hardness Threshold, AllKNN and Tomek Links. The aforementioned techniques were then applied to the Decision Tree, Random Forest, K-Nearest Neighbours, AdaBoost, Extra Tree Classifier, and machine learning classifiers, and their performance was evaluated using the accuracy, recall, precision, F-Score, and AUC-ROC performance metrics. The SVMSMOTE resampling technique was identified as the most successful method, achieving 99.06% accuracy when used in combination with the decision tree classifier. The findings demonstrate that the incorporation of resampling techniques markedly enhances diagnostic proficiency and yields more dependable forecasts. This research makes a significant contribution to the field of medical informatics, providing a robust framework for diabetes diagnosis and offering valuable insights into the application of machine learning healthcare.
İyi Bir Eğitim Ortamı İçin Yedi İlke ve Modellerle Desteklenen İşbirlikli Öğrenme Yöntemlerinin Akademik Başarıya Etkisi
(2018) Doymuş, Kemal; Öztürk, Bilge
Bu araştırmanın amacı; iyi bir eğitim ortamı için yedi ilke ile desteklenen, işbirlikli öğrenme yöntemlerinden Okuma-Yazma-Uygulama (OYU), Öğrenci Takımları-Başarı Bölu?mleri (ÖTBB) ve modellerle birlikte uygulanan OYU’nun fen bilgisi öğretmenliği lisans programının birinci sınıfında öğrenim gören öğrencilerin maddenin tanecikli yapısını anlamalarına yönelik etkisini belirlemektir. Araştırmada, nicel araştırma desenlerinden biri olan yarı-deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Atatu?rk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Faku?ltesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Lisans Programı’nın birinci sınıfında öğrenim gören 115 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Ön Bilgi Testi (ÖBT) ve Akademik Başarı Testi (ABT) kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerden faydalanılmış ve anlamlılık analizi için tek yönlu? varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmada tu?m deney gruplarının akademik başarılarının kontrol grubuna göre yu?ksek olduğu belirlenirken (p<0.05), deney grupları arasında da modellerle birlikte uygulamanın yapıldığı OYU grubunun, yalnızca OYU’nun uygulandığı gruba göre daha başarılı olduğu belirlenmiştir (p<0.05).
The Impact of Quizizz on Turkish EFL High School Students’ Vocabulary Learning
(2026) Aybirdi, Nilüfer; Kırca, Sinem
Mastering vocabulary plays a pivotal role in the overall process of foreign language learning. Owing to technological progress, mobile-based learning tools have gained significant popularity in aiding learners of English as a foreign language. This research, adopting a mixed-methods design that integrated both quantitative and qualitative perspectives, examined how using the Quizizz platform influenced Turkish EFL learners’ vocabulary growth. Participants comprised 64 eleventh-grade students enrolled in a Turkish vocational and technical high school, who were randomly divided into experimental and control groups. During a six-week intervention, students in the experimental group practiced new vocabulary via Quizizz, whereas those in the control group learned identical word sets using conventional whiteboard-based lists. Improvements in vocabulary knowledge were measured through pre- and post-tests specifically developed by the researchers. Students’ attitudes toward Quizizz were explored using a 12-item survey complemented by semi-structured interviews. Findings indicated that participants in the experimental group demonstrated notably higher vocabulary improvement than those in the control group. Students further expressed that the Quizizz platform was easy to use, enjoyable, and practical. The overall outcomes highlight how mobile-assisted technologies can effectively foster vocabulary acquisition and boost learner engagement within EFL settings.
Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programının Dijital Okuryazarlık Bağlamında İncelenmesi
(2026) Maden, Aslı; Soylu, Şeymanur
Bilim ve teknolojideki gelişmeler, insan yaşamında birçok değişikliği beraberinde getirmiştir. Bunlardan biri de okuryazarlık becerileridir. Teknolojinin araç ve ortamlar açısından sunduğu imkânlar özellikle dijital okuryazarlık becerilerinin önemini artırmaktadır. Günümüzde dijital okuryazarlık artık dil eğitimine konu olmuş ve program hazırlarken dikkate alınır hâle gelmiştir. Bu doğrultuda araştırmada, Türkiye Maarif Vakfı tarafından hazırlanan Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı’nın (2020) dijital okuryazarlık bağlamında incelenmesi amaçlanmaktadır. A1, A2, B1ve B2 dil düzeylerindeki beceri alanlarında dijital okuryazarlıkla ilgili kazanımların bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Kazanımların dil becerilerine nasıl dağıtıldığı değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemine göre yürütülen araştırmada doküman analizi tekniği uygulanmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; programda dil düzeylerine göre dijital okuryazarlığa yönelik öğrenme-öğretme sürecine dair çeşitli açıklamalar yer aldığı yine dil beceri alanlarında kazanımlara yer verildiği ancak bu kazanımların sayıca yetersiz olduğu, dengeli dağılım göstermediği belirlenmiştir. Ayrıca dinleme/izleme, yazma, okuma ve sözlü üretim beceri alanındaki kazanımlarda dijital okuryazarlığın daha çok yer bulduğu da tespit edilmiştir.
E-Ticaret Literatürünün İncelenmesi: Bibliyometrik Analizden Çıkarımlar, Eğilimler ve Öneriler
(2026) Esmer, Yusuf
Günümüzde dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte e-ticarete olan ilgi artmakta ve e-ticaretle ilgili bilimsel çalışmaların sayısı da giderek çoğalmaktadır. Bu çalışmada e-ticaret literatürünün yapısının ve eğilimlerinin belirlenmesi amacıyla bibliyometrik analiz tekniği kullanılmıştır. 09 Nisan 2025 tarihinde Web of Science veritabanından gerçekleştirilen tarama sonucunda ulaşılan, 1973-2025 dönemine ait toplam 15.670 veri VOSviewer ve R Studio Bibliometrix yazılımları ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, e-ticaret araştırmalarının teknik altyapı, yönetsel ve toplumsal bağlamlarda yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Çin, ABD ve İngiltere ülkelerinin bilimsel iş birliği ağlarında öne çıkması, e-ticaretin küresel ölçekte disiplinlerarası bir araştırma alanı haline geldiğini göstermektedir. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri`yle kurulan bağ ise e-ticaretin etik, çevresel ve sosyal fayda üretmeye yönelik potansiyelini ortaya koymaktadır. Bu bulgular doğrultusunda disiplinlerarası entegrasyonun artırılması, bölgesel odaklı araştırmaların teşviki, açık erişim politikalarının yaygınlaştırılması ve veri tabanlı yöntemlere yönelime yönelik öneriler geliştirilmiştir. Bu çalışmanın e-ticaret literatürünün mevcut durumunu sistematik biçimde ortaya koyarak akademiye ve politika yapıcılara stratejik bir bakış açısı sunacağı düşünülmektedir.
Spiritual Monachopsis: Conceptualization, Scale Development, and Psychometric Analysis
(2026) Süheyb, Okur
In the modern era, individuals have increasingly experienced alienation from their religious environments and have been marked by a profound sense of “homelessness” within their worlds of faith. Based on the concept of “Monachopsis” —the subtle but persistent feeling of being out of place— this study was designed to develop the “Spiritual Monachopsis Scale” (SMS) to measure the spiritual manifestation of this phenomenon and to examine its psychometric properties in a sample of theology students. The scale development study was conducted with a total of 453 undergraduate theology students studying at Bayburt University in the 2025-2026 academic year, including 163 participants in the exploratory validation phase and 290 participants in the confirmatory validation phase. Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), Cronbach’s Alpha coefficient, and Pearson correlation analysis were used for data analysis. The EFA indicated that the scale had a three-factor structure —Disconnection from the Divine, Alienation from the Belief System, Religious Social Alienation— which explained 57.66% of the total variance. The CFA results confirmed that the 18-item structure demonstrated a good fit to the data. The internal consistency of the scale was found to be high. In terms of criterion-related validity, a positive and significant correlation was found between the SMS and the Negative Religious Coping scale. The findings indicate that the Spiritual Monachopsis Scale is a valid and reliable instrument for assessing levels of spiritual homelessness and alienation, particularly among theology students. It is recommended that the SMS be used in future studies within higher religious education settings and campus-based spiritual counseling contexts to identify patterns of alienation in this population and to inform supportive psychoeducational programs.
Öğrencilere Uygulanan Kahkaha Yogasının Motivasyon ve Akademik Başarı Üzerindeki Etkisi: Randomize Kontrollü Çalışma
(2025) Kaba, Nagihan Köroğlu; Edikli, Sebiha
Amaç: Bu çalışma, kahkaha yogasının öğrencilerin motivasyon ve akademik başarılarına etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Randomize kontrollü bu araştırma, Karadeniz Bölgesi’nde bulunan bir üniversitedeki 60 öğrenci ile yürütülmüştür. Veriler, sosyodemografik değişkenlerden oluşan soru formu, Üniversite Öğrencilerinde Motivasyon Ölçeği ile toplanmıştır. Ayrıca sınav sonuçlarına göre akademik başarı puanları elde edilmiştir. Çalışmada, kahkaha grubundaki öğrencilere 7 haftalık toplam 14 seanstan oluşan kahkaha yogası programı uygulanırken kontrol grubundaki öğrencilere herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Veri toplama araçları, kontrol ve deney gruplarındaki öğrencilere ön-test (müdahalelerden önce) ve son-test (müdahalelerden sonra 8. haftada) olarak verilmiştir. Çalışma, Deneylerin Raporlanmasında Birleştirilmiş Standartlarda belirtilen kurallara uygun olarak raporlanmıştır. Bulgular: Randomize olarak kahkaha ve kontrol grubuna atanan öğrencilerden kahkaha grubundakilerin yaş ortalaması 21,17±1,87 olup, %73,3’ü kadın ve %70’i devlet yurdunda yaşamaktadır. Kontrol grubundakilerin ise yaş ortalaması 21,23±3,13 olup, %80’i kadın ve %60’ı devlet yurdunda yaşamaktadır. Yedi haftalık müdahalenin sonunda, kahkaha grubundaki öğrencilerin içsel, dışsal ve toplam motivasyon puanları kontrol grubuna kıyasla daha yüksekti (p<0,05). Ayrıca kahkaha grubundaki öğrencilerin, akademik başarı puanları da kontrol grubundakilerden yüksekti (p<0,05). Sonuç: Kahkaha yogası öğrencilerin motivasyonlarını ve akademik başarılarını artırdı. Bu kapsamda kahkaha yogası, öğrencilerde motivasyonu ve akademik başarıyı artırmak için faydalı, farmakolojik olmayan ve uygun maliyetli bir yaklaşım olarak kullanılabilir.
Türkçe ve Türk Kültürü Ders Kitaplarının Dinleme Stratejileri Açısından İncelenmesi
(2026) Maden, Aslı; Avşar, Abdulvahap
Bu araştırmada 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarında yer alan dinleme stratejilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, 5. Sınıfta dinleme öncesinde 5 farklı dinleme stratejisi içeren 12 etkinlik, dinleme sırasında 3 farklı dinleme stratejisi içeren 10 ve dinleme sonrasında 7 farklı dinleme stratejisi içeren 18 etkinlik tespit edilmiştir. 6. sınıfta dinleme öncesinde 3 farklı dinleme stratejisi içeren 10 etkinlik, dinleme sırasında 2 farklı dinleme stratejisi içeren 6 ve dinleme sonrasına yönelik 4 farklı dinleme stratejisi içeren 6 etkinlik belirlenmiştir. 7. sınıfta dinleme öncesinde 4 farklı dinleme stratejisi içeren 12, dinleme sırasında 1 ve dinleme sonrasına ait 7 farklı dinleme stratejisi içeren 12 etkinlik tespit edilmiştir. 8. sınıf kitabında ise dinleme öncesinde 4 farklı dinleme stratejisi içeren 7 etkinlik, dinleme sırasına yönelik 1 ve dinleme sonrasında 7 farklı dinleme stratejisi içeren 16 etkinlik bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Matematik Öğretiminde Dijital Araç Kullanımına İlişkin Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi
(2026) Demir, Betül Küçük; Akkuş, Emin Feyza
Bu araştırmanın amacı ortaokul matematik öğretmenlerinin dijital araçları kullanma durumlarını ve bu sürece ilişkin deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması araştırma deseninin benimsendiği çalışmada, veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 10 ortaokul matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi teknikleriyle çözümlenmiştir. Analizler sonucunda öğretmenlerin dijital araçlara yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğu, ancak altyapı eksiklikleri, zaman yetersizliği ve dijital okuryazarlık düzeyine bağlı olarak çeşitli zorluklar yaşadıkları belirlenmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin dijital araçları daha etkili kullanabilmek adına uygulama odaklı hizmet içi eğitimlere ihtiyaç duydukları da vurgulanmıştır. Bu bulgular, matematik öğretiminde dijital araç kullanımının artırılmasına yönelik politikaların geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Phytochemical profile, antioxidant potential, and cytotoxic effect of the ethanol extract of Micromeria fruticosa
(2026) Çakır, Özlem; Topcu, Kübra Cinar; Anlar, Pınar
In this study, the ethanol extract of dried Micromeria fruticosa (L.) Druce, commercially sourced from the Tortum Valley (Erzurum Province), was comprehensively analysed to evaluate its bioactive potential. Considering that geographical origin and botanical differences significantly influence phytochemical composition and biological activity, the use of locally sourced commercial samples provides valuable data for plant standardisation and comparative studies. The total antioxidant activity of the extract was determined as 8.84±0.10, 4.96 ±0.05, 34.64 ±0.69, and 18.27 ±0.11 mg TE/g dry weight by DPPH, FRAP, CUPRAC, and ABTS assays, respectively. The total phenolic content was 26.25 mg GAE/g dry weight, and LC-MS/MS analysis revealed a high quinic acid content (93.395 mg/g). ICP-MS analysis showed high levels of essential minerals (Na, Mg, K, Ca, Fe, and Al), while toxic elements such as Cd, Te, and Tl were below the limit of detection, and Pb and Ba were present at very low concentrations. Additionally, the extract significantly reduced A549 lung cancer cell viability in a dose-dependent manner. Overall, Tortum Valley–derived M. fruticosa represents a promising natural bioactive source, and this study highlights the impact of local botanical and environmental variations on the biological activity of the same plant species.
Türkiye ve PIIGS Ülkelerinde Kamu Borcunun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi
(2026) Yıldız, Ümıt; Bayhan, Semiha
Ekonomilerde kamu harcamalarının finansmanında vergi ve vergi benzeri gelirlerin yetersizliği durumunda borçlanma yoluna gidilebilmektedir. Bu yönüyle kamu borçları büyüme ve kalkınmanun finansmanında önemli bir kaynak olarak görülmektedir. Ekonomilerin doğal gelir kaynakları arasında yer alan kamu borçlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri bugün yoğun şekilde tartışılmaktadır. Kamu borçları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin tespiti özellikle yatırımların finansmanında tasarrufların yetersiz kaldığı gelişmekte olan ülkelerde ve görece kırılgan ekonomilerde önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada da amaç Avro Bölgesi’nin kırılgan ekonomileri olarak görülen Portekiz, İrlanda, İtalya, Yunanistan ve İspanya (PIIGS) ile Türkiye özelinde kamu borçlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu amaca yönelik olarak 1998-2022 dönemi için ilgili ülkelere ait panel verilerin analiz edildiği çalışmanın bulgularında temel olarak Türkiye ve PIIGS ülkelerinde kamu borçlarının ekonomik büyüme üzerinde pozitif etkilere sahip olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Bu bulgular ilgili ülkelerde kamu borçlanmasına yönelik politikaların doğru şekilde oluşturulmasının ve uygun politikaların belirlenmesinin ekonomik büyüme üzerindeki önemine vurgu yapmaktadır.
Association of the enteral nutrition support with mortality, biochemical parameters, and health markers in geriatric patients with COVID-19: A retrospective cohort study
(2026) Özçelik, Ayşe Özfer; Esgın, Ozge; Ethemoğlu, Filiz Banu; Özyürek, Serkan; Aykırı, Hilal
This study aims to evaluate the association of the enteral nutrition support on mortality, biochemical parameters, and health markers in geriatric patients with COVID-19 treated in intensive care units (ICUs). A retrospective cohort analysis was conducted on 226 patients aged 60 years and older admitted to the COVID-19 adult ICU of Yıldırım Beyazıt University Training and Research Hospital in 2021. Demographics, ICU stay characteristics, biochemical parameters, and nutrition therapy details were collected from hospital records. Patients receiving enteral nutrition were categorized by product type (e.g., diabetic, immunonutrition, glutamine-containing, etc.), and their association on mortality, biochemical markers, and ICU outcomes were evaluated. The mortality rate was 50.4%, with an mean ICU stay of 9.63±6.50 days. Most patients (90.3%) had chronic conditions. Nutrition therapy was administered to 138 patients using various products. Immunonutrition products were associated with improved albumin levels and reduced mortality (p<0.05). Chronic conditions significantly increased mortality risk and ICU stay duration (p<0.05). Multivariate analysis revealed that longer ICU stays and the presence of chronic diseases independently reduced survival probability. Enteral nutrition support, particularly immunonutrition, may benefit geriatric ICU patients with COVID-19 by improving biochemical parameters and reducing mortality risk. Although patients receiving diabetic and glutamine-enriched products have a higher incidence of pressure ulcers, it should be considered that such products are likely to have been used in higher-risk patients.
Almanya'da Misafir İşçi Anma Kültürü: Gösterişçi Duyarlılık
(2026) Yurttaş, Süleyman; Karaca, İlhan
Bu çalışma, Almanya’da son yıllarda giderek daha görünür hâle gelen misafir işçi anma kültürünü ve bu kültürün ardındaki siyasi dinamikleri konu almaktadır. Araştırmanın temel amacı, anma pratiklerini, “gösterişçi duyarlılık” kuramı çerçevesinde eleştirel bir analize tabi tutmaktır. Çalışma, anma kültürünün, geçmişle samimi bir yüzleşmeden ziyade, Almanya’nın güncel siyasi ve ekonomik krizler karşısında kendini “göçe açık” ve “tarihiyle barışık” bir toplum olarak sunma arzusundan kaynaklanan sembolik bir performans olduğunu iddia etmektedir. Araştırmada, doküman analizi kullanılarak yorumlayıcı bir yaklaşım benimsenmiş ve üst düzey siyasi aktörlerin konuşmaları, ırkçı saldırı kurbanlarının ailelerinin kamuya açık platformlarda yer alan açıklamaları ve kurumsal bellek projelerine ilişkin metinler incelenmiştir. Araştırmanın bulguları, resmî söylem ile yapısal eşitsizlikler arasında derin bir çelişki olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle ırkçı saldırıların anılmasında, Mevlüde Genç gibi mağdurların affedici ve birleştirici mesajlarının devlet tarafından bir “barışma tiyatrosu” çerçevesinde araçsallaştırılarak, kurumsal ırkçılık ve devlet sorumluluğunun nasıl perdelendiği gösterilmiştir. Sonuç olarak çalışma, Almanya’daki anma kültürünün, geçmişin öznelerinin bugünkü yaşam koşullarını iyileştiren somut ve kapsayıcı politikalardan ziyade, ahlaki bir üstünlük kurma ve toplumsal vicdanı rahatlatma amacı taşıyan sembolik jestlere dayandığı ve bu haliyle bir “gösterişçi duyarlılık” pratiği olduğu sonucuna varmıştır.
Klasik Dönem Hanefî Fıkıh Usûlünde Hz. Peygamber’in Fiilleri ve Sünnetin Taksîmi
(2026) Haçkalı, Taha Alperen
İslam’ın anlaşılması ve uygulanmasında Kur'an’ın ardından en önemli kaynak sünnettir. Müslümanlar, İslam'ın doğuşundan itibaren sünneti rehber edinmiş ve bu konuda zengin bir ilim geleneği oluşturmuşlardır. Özellikle Hz. Peygamber'in fiilleri, Müslümanlar için örnek olması bakımından son derece önemlidir. Bu noktada, Hz. Peygamber'in fiillerinden hangilerinin dinî olarak bağlayıcı olduğu konusu öne çıkmaktadır. Bu araştırmada, Hz. Peygamber'den sâdır olan fiillerin, ümmeti için gerekliliği meselesi, kronolojik bir yöntemle Cessâs, Debûsî, Serahsî ve Pezdevî gibi klasik dönem Hanefî usûlcülerin eserleri çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmada, söz konusu usulcülerin mücerred fiiller konusunda “tevakkuf” veya mutlak “vücûb” yerine, delil bulunmadıkça ağırlıklı olarak “ibâha” görüşünü benimsedikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın devamında, usûlcülerin bu yaklaşımlarının, Hanefî geleneğinde beşerî fiilleri ifade eden ‘Sünnet-i zevâid’ tasnifiyle ne derece uyumlu olduğu sorgulanmıştır. Usûl eserlerindeki teorik çerçeve ile sünnet taksimi arasındaki bu mukayese neticesinde; Sünnet-i zevâid kategorisinin, usulcülerin fiillerin bağlayıcılığına dair belirledikleri genel ilkelerle tutarlı bir zeminde yeniden değerlendirilmesi ve sınırlarının netleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Measuring of Metacognition in Problem-Posing: Standardization of the Metacognition in Problem-Posing Scale
(2026) Öztürk, Mesut; Sarikaya, İsmail; Albayrak, Mustafa
While research on metacognition in mathematics education has grown recently, it has primarily focused on problem- solving, with little attention given to problem-posing. However, problem-posing also involves complex metacognitive processes that warrant deeper investigation. This study addresses this gap by developing and validating a new instrument to assess metacognition in problem-posing among middle school students. The metacognition in problem-posing Scale is an eight-item measure encompassing three factors: planning, monitoring, and evaluation. The study was conducted using a scale-development design within a survey research framework, and data were collected through a two-stage simple random sampling. Psychometric analyses confirmed the scale’s reliability and its construct validity. The metacognition in problem-posing Scale offers a promising tool for exploring students’ metacognitive engagement in problem-posing tasks and has potential applications in both research and classroom settings.
General Structure of Cattle Farming Enterprises and Basic Care and Feeding Practices of Breeders: The Example of Çorum City Center
(2026) Bayraktar, Bülent; Tekce, Emre; Aydemir, Seyma; Kotan, Gökşad Cemil; Kebapcı, Eren
This study examined the general structure of cattle farming operations enterprises in the central district of Çorum city center and the basic care and feeding practices of breeders based on a survey conducted on 130 cattle enterprises between May and June 2023. Cattle enterprises in Çorum city center are generally small to medium-sized; 43.08% of these operations have a capacity of 11-30 animals, while 71.54% are owned by the breeders themselves. Breeders in these operations are predominantly male (82.31%), with the largest age group being between 31 and 40 years old, at 36.15%. Livestock farming is the population source of income for 83.85% of breeders, and their education levels are increasing, with 32.31% of breeders now high school graduates. Breeders combine family knowledge with information from official institutions and organizations as a source of knowledge and experience, and 58.46% rely on experience in their livestock feeding decisions. Animals are generally fed twice a day, with a 90% mix of roughage and concentrate, while automatic waterers (48.46%) are preferred for providing drinking water. However, since 67.69% of concentrate needs are met externally, there is external dependency, and 81.54% of breeders face a pasture shortage. 60.77% of the barns are located adjacent to or below the house, and reinforced concrete (67.69%) is used as the construction material. Regarding cleaning practices, straw (73.85%) is the most preferred bedding material in the barns, general cleaning is done 1-3 times a year, and manure is removed manually and deposited in the open areas (86.15%). 86.15% of breeders are members of breeder associations, and the most frequently received support is pedigree and preliminary pedigree support (89.23%). 68.46% of enterprises maintain an animal registration system. As a result, cattle enterprises in Çorum have a structure that combines traditional methods with modern practices. The breeders' high organizational awareness and propensity for record keeping indicate that the sector has potential for future growth. However, further improvements are needed in areas such as the use of professional nutrition resources and manure management.
Ruslaştırma ve Asimilasyon Politikası Çerçevesinde Çarlık Rusyası’nın XIX. Yüzyılda Azerbaycan’da Açtığı Eğitim Kurumları
(2026) Sadık, Ramin
XIX. yüzyılın başında Çarlık Rusyası’nın işgali altına düşen Azerbaycan, diğer alanlarda sömürüldüğü gibi kültürel olarak da yönetimin Ruslaştırma ve asimilasyon politikasıyla karşı karşıya kaldı. Çarlık yönetimi, Azerbaycan Türklerini geçmişinden koparmaya çalışarak nihai amaç olarak tamamen asimile etmeği hedefledi. Bunun öncelikli yolu, bölgede kendine sadık tebaa yetiştirmekti. Yönetim, bu bağlamda önce bölge soylularını yanına çekmeğe çalıştı ve onların evlatlarına Rusça eğitim vererek toplum mühendisliği programı uyguladı. Bu politikanın uygulanması için devlet okulları açmayı önemli gördü. Dolayısıyla yönetim, halkı Ruslaştırma ve asimile etme amacına yönelik devlet okulları tesis etmeye başladı. Bu çalışmanın amacı, Çarlık Rusyası’nın XIX. Yüzyılda Azerbaycan’da, halkı Ruslaştırma ve asimile etme niyetiyle devlet okulları açmış olduğunu tespit etmektir. Bu kapsamda araştırmada nitel araştırma yöntemi olan doküman analizi kullanılmıştır. Çalışma esnasında, Çarlık yönetiminin kanunlarının yer aldığı yayınlanmış arşiv vesikaları gözden geçirilmiş, Kavkaz gazetesinin konuya ilişkin ulaşılabilen haberleri ile her yıl yayınlanan Kafkasya Takvimi incelenmiş, bunların yanı sıra birinci ve ikinci el kaynaklardaki bilgiler değerlendirilerek yazım esnasında kullanılmıştır.
ÇALIŞAN PERSPEKTİFİNDEN İŞLETMELERDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: BİBLİYOMETRİK BİR ANALİZ
(2026) Durmuş, İbrahim
Organizasyonlarda çalışan faaliyetlerinde, yapay zekâ veya uygulamalarının etkinliği günden güne artmıştır. Bu durum çalışanlara birtakım kolaylıklar sağlamasının yanında birçok endişeyi de beraberinde getirmiştir. Araştırmada çalışanlar ve yapay zekâ işbirliği ve çatışmalarını belirlemeye yönelik bir ihtiyaç doğmuştur. Bu açıdan araştırmada işletmeler düzeyinde çalışanlar ve yapay zekâ etkileşimine yönelik çıkarımlarda bulunulması amaçlanmıştır. Yapay zeka uygulamaları ve çalışanlara ilişkin literatür bilgilerine yer verilmiştir. WoS kullanılarak bibliyometrik analiz yöntemi uygulanmıştır. Bu araştırma, 1996-2024 yılları arasında yayımlanmış toplam 497 çalışmayı içeren bir uygulamayı kapsamaktadır. Yapay zekâ uygulamalarında yazarların en fazla vurguladığı anahtar kelimeler, yapay zekâ, makine öğrenme, yönetim, yapay, bilgi, öğrenme, derin öğrenme, zekâ, büyük veri, veri madenciliği, çalışan, insan kaynakları, makine, teknoloji, iş, bilgi yönetimi, performans ve yapay sinir ağı olarak sıralanmıştır. Analizde yapay zekâ, makine öğrenme, yönetim, veri madenciliği, dijital dönüşüm, analiz, teknoloji, çalışan, insan kaynakları, işbirliği, verimlilik, insan kaynakları yönetimi, büyük veri, performans, dijital teknolojiler kavramları birlikte güçlü ilişkiler ortaya koymuştur. Sonuçlar işletmelerde yapay zekâ kullanımının çalışanlar açısından birçok kavram ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Araştırma yapay zekâ uygulamalarının çalışanlarla olan etkileşiminde öne çıkan kavramlar üzerinden, insan kaynakları yönetimi, işbirliği, performans ve dijital dönüşüm gibi alanlarda stratejik kararlar alınmasına yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Güncel Gönderiler