BORSA İSTANBUL'DA FİYAT HAREKETLERİNİN İSTATİSTİKSEL VE YAPISAL SÜRDÜREBİLİRLİĞİ: BİR FİNANSAL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİ ÖNERİSİ

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorKuzu, Mehmet
dc.date.accessioned2026-02-28T12:42:58Z
dc.date.available2026-02-28T12:42:58Z
dc.date.issued2025
dc.departmentBayburt Üniversitesi
dc.description.abstractBu araştırmanın amacı, BIST-100 endeksinin istatistiksel ve yapısal düzeyde finansal sürdürülebilirliğini ölçen sürdürülebilirlik endeks formülleri önermek, bunları hesaplamak ve sonuçları analiz etmektir. Bu bağlamda araştırmanın literatüre en önemli katkısı; çevresel faktörlerden ziyade, finansal sürdürülebilirliği istatistiksel ve yapısal bir zeminde inceleyen özgün sürdürülebilirlik endeksleri hesaplama çerçeveleri önermesidir. İstatistiksel çerçevede finansal sürdürülebilirlik endeksi faktörleri; BIST-100 zaman serisi trend, döngüsellik ve volatilite yapıları değişkenleridir. Yapısal düzeyde finansal sürdürülebilirlik endeksi faktörleri; CDS, enflasyon, döviz kuru ve faiz oranı değişkenleridir. İstatistiksel anlamda finansal sürdürülebilirlik yapısal sürdürülebilirliğe bölünerek finansal sürdürülebilirliğin makro ekonomik faktörlere bağımlılığı ölçülmüştür. Araştırmanın yöntemleri, Hodrick - Prescott (HP) filtresi ve önemli bileşenler analizidir. Python programında çalıştırılan HP filtresi ile BIST-100 endeksi zaman serisi içinden trend ve döngüsellik bileşenleri ayrıştırılmıştır. Excel hesaplaması ile BIST-100 için volatilite serisi de elde edilmiştir. E - Views v.12 paket programı yardımıyla, uygulanan önemli bileşenler analizi yöntemiyle BIST-100 endeksinin hedef değişken olduğu modeller vasıtasıyla endekslerde yer alacak faktörlerin ağırlıkları saptanmıştır. Finansal sürdürülebilirlik endeksi sonuçları; 2020'lere kadar yatay ve durağan bir sürdürülebilirlik dinamiğini işaret etmektedir. 2020 sonrası volatil bir şekilde sürdürülebilirlik artmıştır. BIST-100'ün yapısal ve finansal sürdürülebilirliği, makroekonomik kırılganlık dönemlerinde düşerken, 2020 sonrası enflasyon kaynaklı yatırım yönelimiyle yeniden artış göstermiş ve büyük ölçüde makro koşullara bağlı kalmıştır.
dc.description.abstractThis research aim is to develop, compute, and examine mathematical-statistical and structural sustainability criteria to assess the financial sustainability of the BIST-100 index. The principal contribution of the study to literature is the development of novel sustainability indices that evaluate financial sustainability via mathematical and structural components rather than environmental factors. The financial sustainability index evaluates trends, cyclicality, and volatility patterns and structures. The structural sustainability index influences credit default swaps, inflation, exchange, and interest rates. Divide the two indices to ascertain the correlation between financial and structural sustainability. The research employs the Hodrick-Prescott (HP) filter and principal component analysis. The HP filter in Python distinguishes between trend and cyclical components of the BIST-100 index time series data. Excel calculations produced a set of volatility data. The principal components analysis method using E-views v.12 software computed the factor weights for the indices. The financial sustainability index indicates a stable sustainability trend into the 2020s. Sustainability has grown more fragile since 2020. The BIST-100 saw a decline in structural financial sustainability under macroeconomic fragility. It increased again due to inflation-induced investment post-2020 and fluctuated based on macroeconomic conditions.
dc.identifier.doi10.58635/ufuksbedergi.1687888
dc.identifier.endpage42
dc.identifier.issn2146-7676
dc.identifier.issn2822-4906
dc.identifier.issue27
dc.identifier.startpage19
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.58635/ufuksbedergi.1687888
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12403/7836
dc.identifier.volume14
dc.language.isotr
dc.publisherUfuk Üniversitesi
dc.relation.ispartofUfuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
dc.relation.ispartofUfuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_DergiPark_20260218
dc.subjectFinance and Investment (Other)
dc.subjectFinans ve Yatırım (Diğer)
dc.titleBORSA İSTANBUL'DA FİYAT HAREKETLERİNİN İSTATİSTİKSEL VE YAPISAL SÜRDÜREBİLİRLİĞİ: BİR FİNANSAL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİ ÖNERİSİ
dc.title.alternativeSTATISTICAL AND STRUCTURAL SUSTAINABILITY OF PRICE MOVEMENTS IN STOCK EXCHANGE ISTANBUL (BORSA ISTANBUL): A PROPOSAL FOR A FINANCIAL SUSTAINABILITY INDEX
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

Öksüz Yayınlar Koleksiyonu