Kutsal Emanet Bilinci: Türkiye’de Geleneksel Değerlerin Çevresel Duyarlılık Üzerindeki Etkisi
Küçük Resim Yok
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Siirt Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Araştırma, bireysel değer yönelimlerinin Türkiye’de çevresel duyarlılık üzerindeki etkisini inceleyen nicel bir çalışmadır. European Social Survey 10. tur Türkiye verisi kullanılmış, 4272 katılımcı üzerinden hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Bağımlı değişken olarak “doğaya ve çevreye özen göstermek önemlidir” ifadesiyle ölçülen çevresel duyarlılık alınmış, bağımsız değişkenler ise Schwartz’ın Temel İnsan Değerleri Kuramı’na dayalı değer maddeleridir. Cinsiyet, eğitim düzeyi ve bölge demografik kontrol değişkenleri olarak modele dâhil edilmiştir. Sadece demografik değişkenlerin yer aldığı model anlamlı bulunmamış, değer yönelimlerinin eklendiği ikinci model anlamlı çıkmış ve çevresel duyarlılığın yaklaşık yüzde 49’unu açıklamıştır. Bulgulara göre sadakat, geleneklere uymak, yardımseverlik ve başarıyı önemseme çevresel duyarlılığı en güçlü pozitif yönde yordayan değerlerdir. Güvenli çevrede yaşama isteği, güçlü devlet vurgusu, eğlenmeyi önemseme, macera ve heyecan, farklı insanları anlama ve eşitlik de anlamlı ve pozitif yordayıcılar olarak bulunmuştur. Buna karşılık maddi zenginliğe verilen önem çevresel duyarlılığı anlamlı biçimde ve negatif yönde yordamaktadır. Sonuçlar, çevresel duyarlılığın yalnızca özgeci ve evrenselci değerlere değil aynı zamanda gelenek, sadakat, güvenlik ve başarı gibi farklı motivasyonel zeminlere de dayandığını göstermektedir. Bu durum, Türkiye bağlamında çevreye duyarlı tutumların hem kendini aşma hem de koruma yönelimli değerlerden beslendiğine işaret etmektedir. Çalışma, tek maddelik çevresel duyarlılık ölçeği, kesitsel veri yapısı ve dinî değişkenlerin modele dâhil edilmemesi gibi sınırlılıklara sahiptir. Gelecek araştırmaların çok maddeli ölçekler, boylamsal tasarımlar ve dinî değişkenleri içeren genişletilmiş modeller kullanması önerilmektedir
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Din Psikolojisi, Değerler, Çevresel duyarlılık, Schwartz, Avrupa Sosyal Araştırması
Kaynak
Marifetname
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
13
Sayı
1
