Türkiye’de ilkbahar geç donu ve sonbahar erken donu riskinin operasyonel analizi (1901–2022): meyvecilik ve arıcılığa etkileri

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorErdoğan, Ümmügülsüm
dc.contributor.authorErdoğan, Yaşar
dc.date.issued2026
dc.departmentBayburt Üniversitesi
dc.description.abstractİklim değişikliği, ortalama sıcaklıklardaki artışın yanı sıra sıcaklık ekstremlerinin zamanlamasında da önemli değişimlere neden olmaktadır. Özellikle biyolojik gelişimin başlangıç ve sona erme dönemlerinde meydana gelen don olayları, tarımsal üretim ve ekosistem işleyişi üzerinde ciddi olumsuz etkilere yol açabilmektedir. İlkbahar geç donları çiçeklenme ve meyve tutumu dönemlerinde önemli verim kayıplarına neden olurken, sonbahar erken donları büyüme sezonunun erken sona ermesine ve hem bitkisel üretimde hem de arıcılık faaliyetlerinde dolaylı kayıplara yol açabilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye genelinde ilkbahar geç donları (Mart–Nisan) ve sonbahar erken donlarının (Eylül–Ekim) mekânsal dağılımı ve olasılığı, 1901–2022 dönemine ait aylık minimum sıcaklık verileri kullanılarak ulusal ölçekte değerlendirilmiştir. Don riski, aylık minimum sıcaklığın belirlenen eşik değerlerin (Tmin ? ?2,0 °C ve alternatif olarak Tmin ? 0 °C) altına düştüğü yılların toplam yıl sayısına oranı şeklinde hesaplanmıştır. Bulgular, Türkiye genelinde hem ilkbahar hem de sonbahar dönemlerinde belirgin iki ayrı don riski penceresinin varlığını ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, yalnızca uzun dönemli ortalama sıcaklık değişimlerine odaklanmanın don riskini yeterince yansıtmadığını, özellikle mevsim geçiş dönemlerinde devam eden don risklerinin meyve üretimi ve arıcılık faaliyetleri üzerinde bileşik bir iklim baskısı oluşturduğunu göstermektedir. Bu çalışma, meyve yetiştiricileri ve arıcılar için uyum stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek, bölgesel farklılıkları dikkate alan operasyonel don riski bilgileri sunmaktadır.
dc.description.sponsorshipThis research did not receive any specific grant from funding agencies in the public, commercial, or not-for-profit sectors.
dc.identifier.dergipark1897127
dc.identifier.doi10.35229/jaes.1897127
dc.identifier.issn2548-0006
dc.identifier.issue2026
dc.identifier.orcid0000-0001-5988-3758
dc.identifier.orcid0000-0002-3897-2003
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.35229/jaes.1897127
dc.identifier.volume0
dc.language.isoen
dc.publisherBülent VEREP
dc.relation.ispartofJournal of Anatolian Environmental and Animal Sciences
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_DergiPark_20260820
dc.subjectDon riski
dc.subjectminimum sıcaklık
dc.subjectiklim değişikliği
dc.subjectbiyometeoroloji
dc.subjectmeyve üretimi
dc.subjectarıcılık
dc.titleTürkiye’de ilkbahar geç donu ve sonbahar erken donu riskinin operasyonel analizi (1901–2022): meyvecilik ve arıcılığa etkileri
dc.title.alternativeOperational Assessment of Spring Late and Autumn Early Frost Risk across Türkiye (1901–2022): Implications for Fruit Production and Apiculture
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

Öksüz Yayınlar Koleksiyonu