Eski Uygurcadan Modern Yazı Dillerine Bir Dilbilgiselleşme Tipi: İsim + İyelik + Bulunma Durumu

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorAzılı, Kenan
dc.contributor.authorGüzel, Ferdi
dc.date.issued2026
dc.departmentBayburt Üniversitesi
dc.description.abstractEski Türkçe dönemi, Türkçenin ilk tanıklanan dillik malzemesine sahip bir evre olarak dilbilgiselleşme açısından üretken tarihsel yazı dillerini kapsamaktadır. Özellikle tercüme eserlerin verildiği Eski Uygur çevrelerinde üretilen metinlerde, kaynak dildeki ifadeleri karşılamak üzere kullanılan çeşitli dilbilgisel görevdeki dikkat çekici kimi yapılara rastlanmaktadır. Bunlar arasında bilhassa edatlar, türetim ve kullanım şekilleri açısından bir hayli çeşitlilik göstermektedir. İsim ve fiil köklerinin çeşitli biçim birimler ile dilbilgiselleşme sürecine girmesi sonucu ortaya çıkan çok sayıda yapının farklı kavramsal ilişkilerle meydana geldiği görülmektedir. Bu kavramsal ilişkiler, ortaya çıkan yeni yapıların söz dizimsel görevlerini belirleyici rol üstlenmektedir. Uygur metinlerinde durum morfemleriyle beraber, iyelik çekiminden oluşan özel yapıların oluşturduğu bir grup görevli sözcük tespit edilmektedir. Bu formların isim+3. tk. iyelik+bulunma durumu yoluyla türetildiği, dilbilgiselleşme süreci ile birlikte çeşitli kategorilerde görev aldığı ve birçok kavramsal ilişkiyi taşıdığı görülmektedir. Bu makalede, geç tarihli Uygurca metinlerde kullanılan küçintä, tıltagınta, tüşintä, ugrınta, yolınta ve el(i)gintä gibi dilbilgiselleşmiş biçimler, sözdizimsel ve kategorik ilişkiler bakımından ele alınacaktır. Biçimlerin ortak türetilme yolundan hareketle, kategorik değerleri üzerine odaklanılacak, biçimsel ve karakteristik özellikleri belirlenecektir. Bu aşamada, modern yazı dillerindeki örneklerle karşılaştırılarak Türkçedeki süreklilikleri irdelenecektir. Böylece, Eski Türkçeden modern Türk yazı dillerine kadar devam eden bir dilbilgiselleşme stratejisi olarak bu yapıların genel sınıflandırmadaki konumu tayin edilmeye çalışılacaktır.
dc.identifier.dergipark1907771
dc.identifier.doi10.32449/egetdid.1907771
dc.identifier.endpage79
dc.identifier.issn1301-2045
dc.identifier.issn2667-6729
dc.identifier.issue1
dc.identifier.orcid0000-0002-9055-3842
dc.identifier.orcid0000-0002-5601-5661
dc.identifier.startpage57
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.32449/egetdid.1907771
dc.identifier.volume26
dc.language.isotr
dc.publisherEge University
dc.relation.ispartofTürk Dünyası İncelemeleri Dergisi
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_DergiPark_20260820
dc.subjectDilbilgiselleşme
dc.subjectEdat
dc.subjectİyelik
dc.subjectBulunma Durumu
dc.subjectEski Uygurca
dc.titleEski Uygurcadan Modern Yazı Dillerine Bir Dilbilgiselleşme Tipi: İsim + İyelik + Bulunma Durumu
dc.title.alternativeA Type of Grammaticalization from Old Uyghur to Modern Literary Languages: Noun + Possessive + Locative Case
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

Öksüz Yayınlar Koleksiyonu