5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda alternatif çözüm yolu olarak uzlaştırma usulü ve Bayburt uygulamaları
| dc.contributor.advisor | Dursunoğlu, İsmail | |
| dc.contributor.author | Alim, Asya Büşra | |
| dc.date.accessioned | 2026-02-28T10:55:40Z | |
| dc.date.available | 2026-02-28T10:55:40Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.department | Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı | |
| dc.description.abstract | Uzlaştırma kurumu, tarihsel süreçte uzun zamandır uygulanan klasik ceza adalet sistemine alternatif çözüm yolu olarak getirilen en önemli mekanizmalardan biridir. Klasik ceza hukuk sisteminde "suç" olarak kabul edilen eylemi gerçekleştirilen failin, bunun karşılığı olarak mevzuat hükümlerince belirlenen yaptırımlara tabi tutularak adaletin tesisi sağlanmak istenmiştir. Oysa salt failin cezalandırıldığı bir hukuk düzeni, olayın mağduru olan tarafın sesinin duyulmasına, duygularını ve düşüncelerini yansıtmasına cevaz vermemektedir. Özellikle değişen ve gelişen günümüz koşullarında, evrensel değerler olarak kabul edilen psikolojik ve sosyolojik birtakım saptamalar göstermektedir ki herhangi bir haksızlığa uğrayan kimsenin, kendisini ifade etmesi, duygularını paylaşması, mağduriyetini dile getireceği meşru bir zeminde kendisini güvenli hissetmesi hususları, yaşadığı sürecin travmatik ve menfi yanlarından sıyrılıp, hayata tutunması noktasında büyük önem teşkil etmektedir. Mukabilinde suça konu eylemi gerçekleştiren bireyin de özellikle suçu işlemesi ardından devam eden süreçte, benzer şekildeki davranışları yinelememesi, bir nevi suç işleme halini alışkanlık, hayat standardı düzeyine getirmemesi adına, yapmış olduğu eylemin sonuçları ile yüzleşme, hatasını anlama ve telafi etme imkanlarına sahip olması, esasen ortaya çıkan olumlu etkileri ile daha uzun vadeli ve topluma sirayet eden yansımalarıyla kapsayıcılığı yüksek bütünsel bir adalet anlayışına hizmet edecektir. İşte bu arayışlar mukabilinde doğan ve mağdurun sesini duyurmayı, failin ise bilinç ve sorumluluk düzeyinin yükseltilmesini hedefleyen "onarıcı adalet" kavramı birçok dünya ülkesinin mevzuatında farklı görünümler halinde kendisine yer bulmuştur. Özünde alternatif çözüm yolları başlığı altında onarıcı adalet mekanizmasına hizmet eden çeşitli kurumlar bulunmaktadır. Küresel düzeyde ses getiren ve kendisine yer bulan en popüler modülü şeklinde tabir edebileceğimiz uzlaştırma kurumu ise bizim ülkemizde ilk defa 2005 yılında Türk Ceza Kanunumuza girmiş olup, bugüne değin yapılan pek çok değişiklik ve güncellemeler ile mevcut halini almıştır. Kurumun manevi anlamda olayın mağdur ve fail tarafı üzerlerinde hassasiyet gösterdiği manevi değerler dışında, hukuk sistemimize yönelik maddesel anlamda ki en büyük katkısı, adliyelerde günden güne artan dava sayıları ve uzayan yargılama süreçlerine yeni bir soluk, nefes getirmiş olması halidir. Bu çalışmamızda da onarıcı adalet kavramının ne olduğu, nasıl ve neden ortaya çıktığı, uzlaştırma kurumunun temel mantığı, uzlaştırma usul yöntemlerinin neler olduğu, uzlaştırmacı kavramının ne olduğu ve kimlerin uzlaştırmacı olabileceği, mevzuat hükümlerinde düzenleniş biçimi, ülkemiz ceza hukuk sisteminde hangi süreçlerde ne şekilde, kimler tarafından uygulandığı, uzlaştırmada edim kavramı, kamuya yararlı edim türü örnekleri ve Bayburt İli nezdinde uygulanmış gerçek vakaların basına yansımış haber içeriklerine ait konular işlenmiştir. | |
| dc.description.abstract | The institution of mediation is one of the most significant mechanisms introduced as an alternative resolution method to the traditional criminal justice system, which has been implemented throughout history. In classical criminal law, justice is sought to be achieved by subjecting the perpetrator of an act deemed a "crime" to sanctions determined by statutory provisions. However, a legal system that solely focuses on punishing the offender does not allow for the voice of the victim to be heard, nor does it provide space for them to express their emotions and thoughts. Particularly in today's evolving and developing societal context, various psychological and sociological findings recognized as universal values—demonstrate that for a person who has suffered an injustice, being able to express themselves, share their feelings, and feel safe within a legitimate framework is of critical importance in overcoming the traumatic and negative aspects of their experience and reintegrating into life. Conversely, it is equally important for the offender to confront the consequences of their actions, understand their wrongdoing, and have the opportunity to make amends—especially to prevent recidivism and to ensure that criminal behavior does not become habitual or normalized. These processes, in turn, contribute to a more comprehensive and long-term justice framework with far-reaching societal implications. Arising from such needs, the concept of restorative justice—which aims to give voice to the victim and enhance the offender's awareness and sense of responsibility—has found a place in the legal systems of many countries in various forms. At its core, the restorative justice approach includes a variety of institutions under the umbrella of alternative dispute resolution mechanisms. Among these, the most prominent and globally recognized module is the mediation process, which was first introduced into Turkish Criminal Law in 2005 and has since evolved through numerous amendments and updates. Beyond its moral emphasis on the needs and values of victims and offenders, the institution of mediation has provided substantial procedural benefits to the justice system by alleviating the increasing number of court cases and prolonged trial processes in judicial institutions. With the expansion of the categories of offenses eligible for mediation, mediation offices have been established under the offices of public prosecutors.This study addresses the concept of restorative justice, its emergence and rationale, the fundamental principles of mediation, the procedural aspects of mediation, the definition and qualifications of mediators, the legal framework governing mediation, its implementation within the Tur kish criminal justice system, the concept of edim in mediation, examples of obligations serving public benefit, and media-reported real-life cases of mediation practices in the province of Bayburt. | |
| dc.identifier.endpage | 94 | |
| dc.identifier.startpage | 1 | |
| dc.identifier.uri | https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vtDmAo2b_e9ihKso3-eneMsfUEURIRuGpF1yKiEgpRA- | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/20.500.12403/5113 | |
| dc.identifier.yoktezid | 981165 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Bayburt Üniversitesi | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.snmz | KA_TEZ_20260218 | |
| dc.subject | Hukuk | |
| dc.subject | Law | |
| dc.subject | Kamu Yönetimi | |
| dc.title | 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda alternatif çözüm yolu olarak uzlaştırma usulü ve Bayburt uygulamaları | |
| dc.title.alternative | In the Criminal Procedure Code no. 5271 alternative dispute resolution method | |
| dc.type | Master Thesis |
