Osmanlı âlimi Ahmed b. Zeynî Dahlân'ın Sünnîlik tasavvuru
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Bayburt Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu tez 19. yüzyılda Mekke'de yaşamış önemli bir Şâfiî âlimi olan Ahmed Zeynî Dahlân'ın Sünnîlik tasavvurunu mezhepler tarihi disiplini çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Dahlân'ın Ehl-i Sünnet anlayışını hangi ilkeler doğrultusunda şekillendirdiğini, itikadî meselelerde hangi çizgide durduğunu ve dönemin yaygın mezhebî akımlarına nasıl yaklaştığını ortaya koymaktır. Dahlân, yaşadığı dönemde özellikle Şia, Mu'tezile, Hâricîlik ve Vehhâbîlik gibi oluşumları Ehl-i Sünnet dışında konumlandırmış; itikadî bütünlüğün korunmasına yönelik görüşler ileri sürmüştür. Çalışmada, Dahlân'ın bu görüşleri hangi meseleler üzerinden inşa ettiği belirlenmiş; kelâmî tartışmalarda izlediği esaslar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte, Dahlân'ın eleştiri yöntemi çalışmanın ana eksenini oluşturmamakta; daha çok hangi mezhep anlayışlarını ve inanç öğelerini dışladığına odaklanılmıştır. Tezin birinci bölümünde Dahlân'ın hayatı, ilmî şahsiyeti ve yazdığı eserler tanıtılmış; ikinci bölümde onun Allah'ın sıfatları, iman, kader, rü'yetullah gibi temel inanç konularına yaklaşımı değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise Şia, Mu'tezile, Hâricîlik ve Vehhâbîlik gibi mezheplerle ilgili görüşleri analiz edilmiştir. Çalışmada nitel yöntem benimsenmiş; Dahlân'ın özgün Arapça eserleri esas alınarak metin çözümlemesi yapılmıştır. Fıkhî ve tasavvufî alanlar kapsam dışı bırakılmış; araştırma itikadî mezhepler bağlamında yapılandırılmıştır. Bu tez, Ahmed Zeynî Dahlân'ın klasik Sünnî çizgiyi nasıl koruduğunu, mezhep sınırlarını nasıl tanımladığını ve Ehl-i Sünnet kimliğini ne şekilde inşa ettiğini anlamaya yönelik bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Ahmed Zeynî Dahlân, Ehl-i Sünnet, Mezhepler Tarihi, itikadî mezhepler, fırkalaşma, 19. yüzyıl, gelenek, kimlik.
This thesis investigates the conception of Sunnism developed by Ahmad Zayni Dahlan, a leading 19th-century Shafi?i scholar based in Mecca, within the framework of Islamic sectarian history. The main objective of the study is to identify the core principles underlying Dahlan's understanding of Ahl al-Sunnah, to analyze his stance on theological matters, and to examine his approach to the major sectarian groups of his time. Dahlan classified groups such as the Shi?a, Mu?tazila, Kharijites, and Wahhabis as outside the bounds of Sunnism and proposed ideas aimed at preserving the integrity of Islamic belief. This thesis explores the theological foundations upon which Dahlan constructed his sectarian boundaries and the essential doctrines he emphasized in his engagement with theological debates. However, the primary focus is not on Dahlan's method of critique, but rather on the specific doctrines and sectarian identities that he excluded from Sunni orthodoxy. The first chapter introduces Dahlan's life, scholarly character, and his written works. The second chapter analyzes his views on core theological issues such as the divine attributes, faith (iman), predestination (qada? and qadar), grave sins, and the beatific vision (ru?yat Allah). The third chapter examines his evaluations of sectarian groups including the Shi?a, Mu?tazila, Kharijites, and Wahhabis. The study adopts a qualitative methodology based on textual analysis of Dahlan's original Arabic works. The research is limited to theological (?aqidah) debates and does not cover jurisprudential or mystical (sufi) aspects. This thesis aims to contribute to the study of Islamic sectarianism by revealing how Ahmad Zayni Dahlan defended classical Sunni orthodoxy, defined the boundaries of sectarian affiliation, and constructed a clear identity for Ahl al-Sunnah during a period of significant religious fragmentation and transformation. Keywords: Ahmad Zayni Dahlan, Ahl al-Sunnah, islamic sects, kalam, sectarianism, 19th century, tradition, identity.
This thesis investigates the conception of Sunnism developed by Ahmad Zayni Dahlan, a leading 19th-century Shafi?i scholar based in Mecca, within the framework of Islamic sectarian history. The main objective of the study is to identify the core principles underlying Dahlan's understanding of Ahl al-Sunnah, to analyze his stance on theological matters, and to examine his approach to the major sectarian groups of his time. Dahlan classified groups such as the Shi?a, Mu?tazila, Kharijites, and Wahhabis as outside the bounds of Sunnism and proposed ideas aimed at preserving the integrity of Islamic belief. This thesis explores the theological foundations upon which Dahlan constructed his sectarian boundaries and the essential doctrines he emphasized in his engagement with theological debates. However, the primary focus is not on Dahlan's method of critique, but rather on the specific doctrines and sectarian identities that he excluded from Sunni orthodoxy. The first chapter introduces Dahlan's life, scholarly character, and his written works. The second chapter analyzes his views on core theological issues such as the divine attributes, faith (iman), predestination (qada? and qadar), grave sins, and the beatific vision (ru?yat Allah). The third chapter examines his evaluations of sectarian groups including the Shi?a, Mu?tazila, Kharijites, and Wahhabis. The study adopts a qualitative methodology based on textual analysis of Dahlan's original Arabic works. The research is limited to theological (?aqidah) debates and does not cover jurisprudential or mystical (sufi) aspects. This thesis aims to contribute to the study of Islamic sectarianism by revealing how Ahmad Zayni Dahlan defended classical Sunni orthodoxy, defined the boundaries of sectarian affiliation, and constructed a clear identity for Ahl al-Sunnah during a period of significant religious fragmentation and transformation. Keywords: Ahmad Zayni Dahlan, Ahl al-Sunnah, islamic sects, kalam, sectarianism, 19th century, tradition, identity.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Din, Religion
