Lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, fiziksel aktivite veuyku kalitesi ilişkisinin incelenmesi

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorÇingöz, Yunus Emre
dc.contributor.advisorKarababa, Burak
dc.contributor.authorKaşıkcı, Levent
dc.date.accessioned2026-02-28T10:55:21Z
dc.date.available2026-02-28T10:55:21Z
dc.date.issued2025
dc.departmentLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
dc.description.abstractBu araştırmada lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, fiziksel aktivite ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Fiziksel aktivitenin de araştırmaya dahil edilmesi Türkiye'de yapılmış olan az sayıda araştırmalara farklı bakış açısı katması açısından önemli görülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Erzurum Aziziye ilçesinde bulunan 3 lisede okuyan yaşları 13-18 arasında olan 292 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak dört bölümden oluşan bir anket formu kullanılmıştır. İlk bölümde araştırmacı ve danışmanı tarafından hazırlanan ve katılımcıların sosyo-demografik özellikleri hakkında bilgi edinmeyi amaçlayan kişisel bilgi formu, anket formunun ikinci bölümünde katılımcıların sosyal medya bağımlılığı düzeylerini ölçmek için Özgenel ve arkadaşları tarafından (2019) oluşturulan ergenler için sosyal medya bağımlılığı ölçeği kullanılmıştır. Ölçek 9 madde 5'li Likert olarak derecelendirilmiştir (Hiçbir zaman-1, Nadiren-2, Bazen-3, Çoğunlukla-4, Her zaman-5). Ölçekte ters puanlanan madde bulunmamaktadır. Ölçekten en az 9 puan, en fazla 45 puan alınabilmektedir. Ölçekten toplam puan elde etmek için tüm maddelere verilen cevaplar toplanmaktadır. Anket formunun üçüncü bölümünde katılımcıların uyku kalitesi düzeylerini ölçmek için Buysee vd. (1989) tarafından geliştirilen, Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması ise Ağargün vd (1996) tarafından yapılan bir aylık bir zaman aralığındaki uyku kalitesini değerlendiren PUKİ testi kullanılmıştır. Subjektif uyku kalitesi, uyku gecikmesi (latansı), uyku süresi, uyku verimliliği, uyku bozukluğu, uyku ilacı kullanımı ve gündüz işlerinde bozulmanın değerlendirildiği yedi öğeden oluşan bir ankettir PUKİ değerlendirmesinde 18 madde puanlamaya dahil edilir (Buysse vd., 1991). PUKİ "öznel uyku kalitesi, uyku gecikmesi, uyku süresi, alışılmış uyku etkinliği, uyku bozukluğu, uyku ilacı kullanımı ve gündüz işlev bozukluğu" olmak üzere 7 bileşenden oluşmaktadır. Anket formunun dördüncü bölümünde katılımcıların fiziksel aktivite düzeylerini ölçmek için Craig vd. (2003) tarafından yapılan uluslararası fiziksel aktivite anketi kısa formu kullanılmıştır. Bu anketin kısa formu, yürüme, orta ve şiddetli aktivitelerde geçirilen süre hakkında bilgi vermektedir. Ankette son 1 haftada yapılan en az 10 dakikalık fiziksel aktiviteleri içeren sorular bulunmaktadır. Anketin sonuçlarında dakika, gün ve MET değeri çarpılarak "MET-dakika/hafta" olarak bir skor elde edilmektedir. Araştırmanın sonucunda; cinsiyete göre kadın katılımcıların erkek katılımcılara göre sosyal medya bağımlılığı ve uyku kalitesi ortalaması yüksek bulunmuştur. Uyku kalitesinde ortalamanın yüksek olması uyku kalitesinin daha kötü olduğunu ifade etmektedir. Fiziksel aktivite ise erkek katılımcıların ortalamaları kadın katılımcılara göre yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaş değişkenine göre ise 17 yaş ve üzeri katılımcıların sosyal medya bağımlılığı, fiziksel aktivite düzeyleri ve uyku kalitesi ortalamaları yüksek bulunmuştur. Aile medeni durumunda ise ailesi evli olanlarda fiziksel aktivite yüksek bulunurken, ailesi boşanmış olanlarda sosyal medya bağımlılığı ve uyku kalitesi ortalamasının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Son olarak katılımcıların kaç yıldır spor yapıyorsunuz sorusuna verdikleri cevaplarda 0-2 yıl spor yapanlarda sosyal medya bağımlılığı yüksek, 6 yıl ve üzeri spor yapanlarda fiziksel aktivite yüksek, 3-5 yıl spor yapanlarda ise uyku kalitesi ortalamaları yüksek bulunmuştur. Bu araştırmada elde edilen veriler literatüre göre tartışılarak önerilerde bulunulmuştur.
dc.description.abstractThis study aimed to examine the relationship between social media addiction, physical activity, and sleep quality among high school students. The inclusion of physical activity in the study was considered significant as it provided a different perspective compared to the few studies conducted in Turkey. The sample consisted of 292 high school students aged 13-18 attending three high schools in the Aziziye district of Erzurum during the 2024-2025 academic year. A correlational survey model was used in the research. A four-part questionnaire was used as the data collection tool. The first part was a personal information form prepared by the researcher and their advisor, aiming to gather information about the socio-demographic characteristics of the participants. The second part of the questionnaire used the Social Media Addiction Scale for Adolescents, developed by Özgenel et al. (2019), to measure the participants' levels of social media addiction. The scale consisted of 9 items rated on a 5-point Likert scale (Never-1, Rarely-2, Sometimes-3, Mostly-4, Always-5). There were no items with reverse scores on the scale. The scale allows for a minimum score of 9 and a maximum score of 45. To obtain a total score, all responses to the items are summed. The third section of the questionnaire uses the PDCA test, developed by Buysee et al. (1989) and validated and proven in Turkish by Ağargün et al. (1996), to measure participants' sleep quality over a one-month period. The PDCA is a questionnaire consisting of seven items: subjective sleep quality, sleep latency, sleep duration, sleep efficiency, sleep disturbance, sleep medication use, and daytime functional impairment. The PDCA includes 18 items in its scoring (Buysse et al., 1991). The PDCA consists of seven components: subjective sleep quality, sleep latency, sleep duration, habitual sleep efficiency, sleep disturbance, sleep medication use, and daytime functional impairment. The fourth section of the questionnaire uses the short form of the International Physical Activity Questionnaire, developed by Craig et al. (2003), to measure participants' physical activity levels. This short form of the questionnaire provides information about the time spent walking, moderate, and vigorous activities. The questionnaire includes questions about at least 10 minutes of physical activity performed in the past week. The results are calculated by multiplying the minutes, days, and MET values to obtain a score in the form of "MET-minutes/week". The study results showed that, according to gender, female participants had higher average social media addiction and sleep quality compared to male participants. A higher average sleep quality score indicates poorer overall sleep quality. Physical activity levels were higher among male participants compared to female participants. Regarding age, participants aged 17 and over had higher average social media addiction, physical activity levels, and sleep quality. In terms of marital status, those whose parents were married had higher physical activity levels, while those whose parents were divorced had higher average social media addiction and sleep quality. Finally, in response to the question of how many years participants had been involved in sports, those who had been involved for 0-2 years had higher social media addiction, those who had been involved for 6 years or more had higher physical activity levels, and those who had been involved for 3-5 years had higher average sleep quality. The data obtained in this research were discussed in relation to the literature, and recommendations were made.
dc.identifier.endpage85
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vsQD4M8CJaF7MhrIi5rzXl3Zo78b-XZVSWsuvSRpEwzn
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12403/4989
dc.identifier.yoktezid988142
dc.language.isotr
dc.publisherBayburt Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260218
dc.subjectSpor
dc.subjectSports
dc.titleLise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, fiziksel aktivite veuyku kalitesi ilişkisinin incelenmesi
dc.title.alternativeAn examination of the relationship between social media addiction, physical activity, and sleep quality among high school students
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tez Koleksiyonu