Akıllı telefon bağımlılığı, sosyal kaygı ve psikolojik sağlamlık arasındaki
| dc.contributor.advisor | Akyüz, Hayri | |
| dc.contributor.author | Eraslan, Serdar | |
| dc.date.accessioned | 2026-02-28T10:55:25Z | |
| dc.date.available | 2026-02-28T10:55:25Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.department | Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı | |
| dc.description.abstract | Bu tez çalışmasında, lise öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılığı, sosyal kaygı ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkiler incelenmiş ve bu değişkenlerin çeşitli demografik özellikler doğrultusunda nasıl farklılık gösterdiği araştırılmıştır. Araştırma tarama modeli kapsamında yürütülmüş ve örneklemini Bayburt ilinde bulunan 392 lise öğrencisi oluşturmuştur. Veriler, katılımcılara uygulanan Kişisel Bilgi Formu ile birlikte geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış üç ölçek (Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği, Sosyal Kaygı Ölçeği ve Psikolojik Sağlamlık Ölçeği) aracılığıyla toplanmıştır. Analiz sürecinde, verilerin normal dağılıma uygunluk gösterdiği tespit edilmiş ve buna uygun olarak parametrik testler (Bağımsız Örneklemler t-Testi, Tek Yönlü ANOVA, Tukey Post Hoc ve Pearson Korelasyon Analizi) kullanılmıştır. Veriler SPSS 25.0 paket programında analiz edilmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, kadın katılımcılar erkeklere kıyasla daha yüksek akıllı telefon bağımlılığı ve sosyal kaygı düzeylerine sahiptir. Bununla birlikte, psikolojik sağlamlık düzeyi açısından cinsiyet temelli anlamlı bir fark saptanmamıştır. Katılımcıların yaklaşık üçte biri günde 7 saatten fazla telefon kullandığını belirtmiş; bu durum bağımlılık düzeylerini önemli ölçüde artırmıştır. Ayrıca, sosyal medya uygulamalarını sıklıkla kullanan bireylerin, diğer uygulama kullanıcılarına kıyasla daha yüksek bağımlılık ve kaygı düzeylerine sahip olduğu gözlenmiştir. Yaş değişkeni açısından, 12–14 yaş grubunun hem sosyal kaygı hem de telefon bağımlılığı açısından en yüksek puanlara sahip olduğu; 14–16 yaş grubunun ise psikolojik sağlamlık bakımından en güçlü düzeyi gösterdiği belirlenmiştir. Ailede telefon kullanımına yönelik sınırlamalar bulunan bireylerin, paradoksal olarak daha yüksek bağımlılık ve sosyal kaygı düzeylerine sahip olduğu; bu durumun, kontrolcü ebeveyn tutumlarıyla ilişkili olabileceği değerlendirilmiştir. Gelir düzeyi "zayıf" olan bireylerde sosyal kaygı düzeyinin daha yüksek olduğu; buna karşılık, "iyi" gelir düzeyine sahip bireylerin bağımlılık puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Yakın arkadaş sahibi olmayan katılımcılar hem sosyal kaygı hem de bağımlılık düzeylerinde daha yüksek puanlar alırken, psikolojik sağlamlık düzeyleri açısından anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Takım sporları yapan bireylerde, bireysel sporculara kıyasla daha yüksek bağımlılık ve psikolojik sağlamlık düzeyleri kaydedilmiştir. Telefon sahipliği süresi arttıkça sosyal kaygı puanlarında da artış gözlenmiş; ancak bağımlılık ve sağlamlık düzeyleriyle anlamlı bir ilişki kurulmamıştır. Son olarak, Pearson korelasyon analizinde, akıllı telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Buna karşılık, psikolojik sağlamlık değişkeni ile hem bağımlılık hem de kaygı arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. Bu sonuçlar, sosyal kaygının dijital bağımlılığı artıran bir unsur olabileceğini; ancak psikolojik dayanıklılığın bu ilişkiyi doğrudan etkilemediğini ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, genç bireylerde dijital bağımlılık davranışlarının sosyal kaygı ile yakından ilişkili olduğunu ve psikolojik sağlamlığın daha çok bireysel ve çevresel faktörlerle şekillendiğini göstermektedir. Elde edilen veriler ışığında, sosyal beceri geliştirme, dijital okuryazarlık ve spor temelli psikososyal müdahale programlarının erken yaşta uygulanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Akıllı telefon bağımlılığı, sosyal kaygı, psikolojik sağlamlık. | |
| dc.description.abstract | In this thesis, the relationships among smartphone addiction, social anxiety, and psychological resilience in high school students were examined, and the extent to which these variables differed according to various demographic characteristics was investigated. The study employed a survey design, and the sample consisted of 392 high school students from the province of Bayburt. Data were collected through a Personal Information Form and three validated and reliable scales: the Smartphone Addiction Scale, the Social Anxiety Scale, and the Psychological Resilience Scale.Analysis revealed that the data met the assumptions of normality; therefore, parametric statistical techniques were applied, including the Independent Samples t-test, One-Way ANOVA, Tukey Post Hoc Test, and Pearson Correlation Analysis. Statistical analyses were conducted using SPSS 25.0, with a significance level set at p < 0.05.The findings indicated that female participants had significantly higher levels of smartphone addiction and social anxiety compared to males. In contrast, no significant gender differences were observed in psychological resilience. Approximately one-third of the participants reported using their phones for more than seven hours per day, and this level of use was strongly associated with higher addiction scores. Individuals who frequently used social media applications also reported higher levels of addiction and anxiety than those who predominantly used other types of applications.With respect to age, the 12–14 age group displayed the highest levels of both social anxiety and smartphone addiction, whereas the 14–16 age group showed the strongest levels of psychological resilience. Paradoxically, participants who reported parental restrictions on phone use exhibited higher levels of addiction and social anxiety, which may be associated with controlling parenting practices. Social anxiety was found to be higher among individuals with low income, whereas those with high income reported higher addiction scores.Participants who lacked close friends scored higher on both social anxiety and addiction, although no significant differences were found in psychological resilience. Team-sport athletes reported higher levels of both addiction and resilience compared to individual-sport participants. Longer duration of phone ownership was associated with increased social anxiety, but showed no significant association with addiction or resilience levels.Finally, Pearson correlation analyses demonstrated a positive and significant relationship between smartphone addiction and social anxiety, whereas psychological resilience was not significantly correlated with either variable. These results suggest that social anxiety may be a contributing factor to digital addictive behaviours, while psychological resilience does not directly influence this relationship. Overall, the findings indicate that digital dependency in adolescents is closely linked to social anxiety and that psychological resilience is shaped primarily by individual and environmental factors. In light of these outcomes, the implementation of early social-skills training, digital literacy education, and sport-based psychosocial intervention programs is recommended. Keywords: Smartphone addiction, social anxiety, psychological resilience. | |
| dc.identifier.endpage | 100 | |
| dc.identifier.startpage | 1 | |
| dc.identifier.uri | https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vr8vIwbrJYwZLMJYT7JjtTnjbv-CJ2Yu1jZM8sqLeAGK | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/20.500.12403/5026 | |
| dc.identifier.yoktezid | 988014 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Bayburt Üniversitesi | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.snmz | KA_TEZ_20260218 | |
| dc.subject | Spor | |
| dc.subject | Sports | |
| dc.title | Akıllı telefon bağımlılığı, sosyal kaygı ve psikolojik sağlamlık arasındaki | |
| dc.title.alternative | The relationship between smartphone addiction, social anxiety, and psychological resilience | |
| dc.type | Master Thesis |
