Bir Mâniniz Yoksa Annemler Size Gelecek’te Bir Değer Olarak Komşu ve Komşuluk
Küçük Resim Yok
Tarih
2023
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Anadolu Dil Kültür ve Eğitim Derneği
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu araştırma Arapça cümlelerdeki kelimelerin yerlerini tespit ve konuyla ilgili laf?î-ma?nevi kuralların düzenlenmesi manasına gelen rütbe kavramını incelemeyi amaçlamaktadır. Bahsedilen laf?î ve ma?nevi kuralları kelimeler, cümledeki konumlarına uygun olarak alırlar. Araştırmada Kur'ân ve sünnette hem asıl konum hem de asıl konum dışında alınan mevkilere göre oluşan manalara dair uygulamalı örneklere de yer verilmiştir. Çünkü kelimelerin manalarının toplamı yani sözlükteki kelime manası, cümlenin anlamını belirleyen yegâne husus değildir. Cümlenin anlamını oluşturan şey, cümlede meydana gelen değişim, kelimelerin alaka, va?ife ve konumlarıdır. Bütün bunlar, sözcüklerde herhangi bir lafzî artış veya azalma olmasa bile kelimenin cümle içerisindeki anlamını etkiler. Rütbe konusunun takdîm ve te’hîr ile ilişkisi açık olup, cümlenin kurulmasında temel araçtır. Bunun yanında lügavî üslubu değiştirmek için de takdîm ve te’hîre müracaat edilir. Çünkü takdîm ve te’hîr, asıl kuralın dışına çıkmak manasına gelir. Bu da iktizâ-i hâle uygun bir şekilde kelimelerin yerlerinin değiştirilmesi ile olur. İçinde bulunulan bu hal belirtilen üslubun nahiv ve belagat sınırlarını belirler. Asıl kuraldan dönüş, muhatabı azamî derecede etkilemek için kullanılan belâgat yeteneğinin bir ifadesidir. Dolayısıyla mesele, kelimenin hem cümle içerisinde işgal ettiği işlevsel konumun hem de cümledeki tertîb cihetinden kelimenin diğer kelimelerle olan ilişkisinin cümlenin genel anlamına etki eden faktörlerden olduğu varsayımından hareketle mercek altına alınmıştır. Sözcükler, biri laf?î diğeri ma?nevi olmak üzere iki temel olguya dayalı olarak cümlede yerlerini alırlar. Ma?nevi unsur, manaların önemine göre sözcüğün zaman, değer, sebep, fazilet, kemal gibi anlambilimsel sebeplerle cümle içinde yer değiştirmesine dayanır. Laf?î unsur ise başta olma, cümle terkiplerinin sıraları ve sözel uyum gibi dilbilimsel kriterlere dayanır. Belâgatla ilgili amaçlarla veya cümlede oluşabilecek karışıklığı ortadan kaldırmak amacıyla asıl konumdan vazgeçilebilir.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Ayfer Tunç, Bir Mâniniz Yoksa Annemler Size Gelecek, komşu, komşuluk
Kaynak
Anadolu Dil ve Eğitim Dergisi
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
1
Sayı
1
