Toplumda gıda ilaç etkileşimleri konusunda bilgi ve farkındalık düzeyinin belirlenmesi: Erzurum örneği

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorŞahin, Engin
dc.contributor.advisorCebeci, Fatma
dc.contributor.authorKersen, Meryem
dc.date.accessioned2026-02-28T10:55:20Z
dc.date.available2026-02-28T10:55:20Z
dc.date.issued2025
dc.departmentLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Ana Bilim Dalı
dc.description.abstractGıda ve ilaç etkileşimleri, farmakoloji ve beslenme bilimlerinin kesişiminde önemli bir araştırma alanı olarak kabul edilmektedir. Bu etkileşimler, ilaçların emilim, dağılım, metabolizma ve atılım süreçlerini etkileyerek bireylerin sağlık durumunu ve tedavi başarısını doğrudan etkileyebilir. Özellikle sürekli ilaç kullanan bireylerde ve kronik hastalıklara sahip kişilerde bu durum daha belirgin bir sorun teşkil etmektedir. Bununla birlikte, toplumun büyük bir kısmında bu konuda yeterli bilgi ve farkındalık bulunmadığı gözlemlenmektedir. Bu çalışma, gıda-ilaç etkileşimleri ile ilgili toplumun bilgi düzeyini değerlendirmek ve bu alandaki bilgi eksikliklerinin sağlık üzerindeki olası sonuçlarını analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada gıda-ilaç etkileşimlerinin mekanizmaları ele alınmıştır. Özellikle bazı gıdaların ilaç metabolizmasında rol oynayan enzim sistemlerini (örneğin, sitokrom P450 enzimi) nasıl etkilediği, ilacın biyoyararlanımını artırma veya azaltma potansiyeline sahip olduğu detaylandırılmıştır. Bunun yanında bazı gıdaların ilaçlarla olan kritik etkileşimleri üzerinde durulmuştur. Toplumun bilgi ve farkındalık düzeyini ölçmek amacıyla 400 kişiyle Erzurum ilini hastaların bilgi, tutum ve uygulamaları sayacak şekilde yürütülmüştür. Çalışmada anket yöntemiyle katılımcılardan yaş vb. bilgiler toplanmıştır ve katılımcılara gıda ilaç etkileşimlerine yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerini ölçen sorular sorulmuştur. Bu çalışma katılımcıların büyük bir kısmının gıda-ilaç etkileşimleri hakkında yetersiz bilgiye sahip olduğunu ve ilaç kullanım talimatlarına tam anlamıyla uymadığını ortaya koymuştur. Özellikle yaşlı bireyler, düşük eğitim düzeyine sahip gruplar bu konuda daha büyük bir bilgi eksikliği olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, gıda-ilaç etkileşimleri konusunda toplumda farkındalığı artırmaya yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Sağlık profesyonellerinin bu konuda eğitim alması ve hastaları daha etkin bilgilendirmesi gerektiği, toplumsal bilinci artırmak için kamu spotları, eğitim programları ve sağlık okuryazarlığını teşvik eden kampanyaların düzenlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, ilaç firmalarının, prospektüslerde yer alan bilgileri daha sade ve anlaşılır bir dilde sunmaları önerilmektedir. Bu tez, toplum sağlığına yönelik riskleri azaltmaya katkı sağlamayı ve sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmaya yönelik politika yapıcılar ve sağlık profesyonelleri için rehber bir kaynak oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Gıda, ilaç, gıda ilaç etkileşimi, toplum sağlığı, bilgi düzeyi, farkındalık düzeyi.
dc.description.abstractFood and drug interactions are considered a significant area of research at the intersection of pharmacology and nutritional sciences. These interactions can directly influence individuals' health conditions and treatment success by affecting drug absorption, distribution, metabolism, and excretion processes. This issue is particularly prominent in individuals with chronic illnesses and those on continuous medication use. However, it has been observed that a large part of the population lacks sufficient knowledge and awareness regarding this matter. This study was conducted to assess the public's knowledge level about food-drug interactions and to analyze the potential health consequences of knowledge gaps in this area. The research addresses the mechanisms of food-drug interactions, focusing on how certain foods impact enzyme systems (e.g., cytochrome P450 enzymes) involved in drug metabolism and their potential to increase or decrease drug bioavailability. In addition, critical interactions between specific foods and drugs have been examined in detail. The study was conducted with 400 participants across Erzurum province to measure public knowledge and awareness. Data were collected through a survey, which included demographic information such as age and assessed participants' knowledge and awareness levels regarding food-drug interactions. The findings revealed that the majority of participants had insufficient knowledge of food-drug interactions and did not fully adhere to medication usage instructions. Notably, older individuals and those with lower educational levels demonstrated a greater lack of knowledge in this regard. In conclusion, various recommendations were developed to raise awareness about food-drug interactions. It has been emphasized that healthcare professionals should receive education on this topic and provide more effective information to patients. Public awareness should be increased through public service announcements, educational programs, and campaigns promoting health literacy. Additionally, pharmaceutical companies are encouraged to present information in drug leaflets in a simpler and more comprehensible language. This thesis serves as a guide for policymakers and healthcare professionals, contributing to reducing public health risks and improving the quality of healthcare services. Keywords: Food, drug, food-drug interaction, public health, knowledge level, awareness level.
dc.identifier.endpage57
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=htlyhJG97gjBTPjAeWRhPpd3FyTBKgyxuyy5tNInznd1CaqBTDxWghBRaXzOb1ab
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12403/4983
dc.identifier.yoktezid935202
dc.language.isotr
dc.publisherBayburt Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260218
dc.subjectBeslenme ve Diyetetik
dc.subjectNutrition and Dietetics
dc.titleToplumda gıda ilaç etkileşimleri konusunda bilgi ve farkındalık düzeyinin belirlenmesi: Erzurum örneği
dc.title.alternativeThe level of knowledge and awarenss in society regarding food-drug interactions: the case of Erzurum
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tez Koleksiyonu