Özel gereksinimli bireylerde fiziksel aktivite düzeyi ve aile yaşam kalitesi arasındaki ilişki

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorYarımkaya, Erkan
dc.contributor.authorAtabay, Feyza Özden
dc.date.accessioned2026-09-01T15:54:45Z
dc.date.available2026-09-01T15:54:45Z
dc.date.issued2026
dc.departmentLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Antrenörlük Eğitimi Anabilim Dalı
dc.description.abstractBu çalışmanın amacı, özel gereksinimli bireylerin fiziksel aktivite düzeyi ve aile yaşam kaliteleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bunun yanı sıra çalışmada, özel gereksinimli bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri ve aile yaşam kalitelerinin cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, özel gereksinim türü, düzenli spor yapma durumu ve algılanan gelir düzeyi değişkenleri açısından incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel ve betimsel tarama modellerinde desenlenmiştir. Çalışmaya Bayburt ilinde ikamet eden ve farklı yetersizlik gruplarında yer alan 202 özel gereksinimli birey katılmıştır. Çalışma verileri; Kişisel Bilgi Formu, Serbest Zaman Egzersiz Anketi ve Beach Center Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analiz edilebilmesi için SPSS 25.0 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Verilerin analizi sürecinde öncelikle verilerin normal dağılım gösterip göstermediği sınanmıştır. Normallik analizinde Kolmogorov-Smirnov testi sonuçları ile Çarpıklık ve Basıklık değerleri dikkate alınmıştır. Veriler, normal dağılıma uygun olmadığı için verilerin analizinde parametrik olmayan testlerden yararlanılmıştır. Özel gereksinimli bireylerin Serbest Zaman Egzersiz Anketinden elde ettikleri puanlar ile Beach Center Aile Yaşam Kalitesi Ölçeğinden elde ettikleri puanlar arasında ilişki olup olmadığı Spearman Brown Sıra Fakları Korelasyon Katsayısı kullanılarak incelenmiştir. Özel gereksinimli bireylerin veri toplama araçlarından elde ettikleri puanların cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, özel gereksinim türü, düzenli spor yapma durumu ve algılanan gelir düzeyi değişkenleri açısından incelenmesi için Mann Whitney-U, Kruskal Wallis-H testleri ile Spearman Brown Sıra Fakları Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Kruskal-Wallis H testi sonucunda ortaya çıkan anlamlı farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu tespit etmek amacıyla ikili gruplar arasında Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre öncelikle çalışmaya katılan özel gereksinimli bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri (X: 9.31; 13 ve altı "Yeterince aktif değil") ve aile yaşam kalitesi düzeylerinin (X: 56. 25) düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, özel gereksinimli bireylerin fiziksel aktivite düzeyi ile aile yaşam kalitesi düzeyleri arasında orta düzeyde ve olumlu yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (r: 0. 548, p: 0.000). Değişkenler açısından, özel gereksinimli bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri ve aile yaşam kalitesi düzeylerinin düzenli olarak spor yapma durumu ve özel gereksinim türüne göre anlamlı farklılık sergilediği görülmüştür. Buna karşın, özel gereksinimli bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri ve aile yaşam kalitesi düzeyleri arasında cinsiyet, yaş ve algılanan gelir düzeyi bakımından anlamlı bir farklılık yada ilişki olmadığı belirlenmiştir. Düzenli olarak spor yapan özel gereksinimli bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri (U: 2842.50, p<0.05) ve aile yaşam kalitesi düzeylerinin (U: 3017.50, p<0.05) düzenli olarak spor yapmayan özel gereksinimli bireylere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca, fiziksel yetersizliği zihinsel yetersizliği veya otizm spektrum bozukluğu olan özel gereksinimli bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri (X2: 49.488, p<0.05) ve aile yaşam kalitesi düzeylerinin (X2: 37.287, p<0.05) dil ve konuşma bozukluğu, özel öğrenme güçlüğü ve down sendromu olan özel gereksinimli bireylere göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Özel gereksinimli bireyler, fiziksel aktivite, aile yaşam kalitesi.
dc.description.abstractThe aim of this study is to examine the relationship between the physical activity level and family quality of life of individuals with special needs. In addition, the study aims to investigate the physical activity levels and family quality of life of individuals with special needs in terms of gender, age, education level, type of special need, regular sports participation, and perceived income level. The study was designed using correlational and descriptive survey models from quantitative research methods. 202 individuals with special needs residing in Bayburt province and belonging to different disability groups participated in the study. Data were collected using a Personal Information Form, a Leisure Time Exercise Questionnaire, and the Beach Center Family Quality of Life Scale. The collected data were analyzed using the SPSS 25.0 statistical package program. In the data analysis process, the normality of the data distribution was first tested.In the normality analysis, the results of the Kolmogorov-Smirnov test and the skewness and kurtosis values were considered. Since the data did not conform to a normal distribution, non-parametric tests were used in the analysis of the data. The relationship between the scores obtained by individuals with special needs from the Leisure Time Exercise Questionnaire and the scores obtained from the Beach Center Family Quality of Life Scale was examined using the Spearman Brown Rank Difference Correlation Coefficient. To examine the scores obtained by individuals with special needs from the data collection instruments in terms of gender, age, education level, type of special need, regular sports participation status, and perceived income level variables, the Mann Whitney-U, Kruskal Wallis-H tests, and the Spearman Brown Rank Difference Correlation Coefficient were used. To determine which groups showed a significant difference based on the Kruskal-Wallis H test results, the Mann-Whitney U test was applied to pairwise groups. According to the findings, it was determined that the physical activity levels (X: 9.31; 13 and below "Not active enough") and family quality of life levels (X: 56.25) of the individuals with special needs participating in the study were low. However, a moderate and positive significant relationship was found between the physical activity level and family quality of life levels of individuals with special needs (r: 0.548, p: 0.000). In terms of variables, it was observed that the physical activity levels and family quality of life levels of individuals with special needs showed significant differences according to their regular participation in sports and their special needs group. In contrast, no significant difference or relationship was determined between the physical activity levels and family quality of life levels of individuals with special needs in terms of gender, age, and perceived income level. It was found that individuals with special needs who regularly participate in sports have higher levels of physical activity (U: 2842.50, p<0.05) and family quality of life (U: 3017.50, p<0.05) compared to individuals with special needs who do not regularly participate in sports. Furthermore, it was determined that individuals with special needs who have physical disabilities, intellectual disabilities, or autism spectrum disorder have lower levels of physical activity (X2: 49.488, p<0.05) and family quality of life (X2: 37.287, p<0.05) compared to individuals with speech and language disorders, specific learning disabilities, and Down syndrome. Keywords: Individuals with special needs, physical activity, family ouality of life.
dc.identifier.citationÖZDEN ATABAY, F. (2026). Özel gereksinimli bireylerde fiziksel aktivite düzeyi ve aile yaşam kalitesi arasındaki ilişki (Tez No. 995805) [Yüksek lisans tezi, BAYBURT ÜNİVERSİTESİ]
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h1YFXTOWt-57y7GEDVLNI0D-Zpeyti3pvtdKQZnsh10n
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12403/8597
dc.identifier.yoktezid995805
dc.institutionauthorAtabay, Feyza Özden
dc.language.isotr
dc.publisherBayburt Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260820
dc.subjectSpor
dc.titleÖzel gereksinimli bireylerde fiziksel aktivite düzeyi ve aile yaşam kalitesi arasındaki ilişki
dc.title.alternativeThe relationship between physical activity levels and family quality of life in individuals with special needs
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tez Koleksiyonu