Göstergebilimsel Bir Okuma ile Harnâme’nin Söylem Analizi
Küçük Resim Yok
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Saussure ve Peirce’den itibaren yazardan ziyade metnin esas alındığı göstergebilimsel ve dilbilimsel değerlendirme yöntemleri metin çözümlemelerinde ön plana çıkmaktadır. Bu yöntemlerle metnin uzamı, bakış açısı, zamanı, izleği, dili çözümlenmeye çalışılmakta; böylece metnin derinliklerinde bulunan mesajların gün yüzüne çıkarılması mümkün olmaktadır. Farklı disiplinlerin de ilgi odağı olan göstergebilimde ise metindeki anlam, parçalara ayrılır ve metaforlar, kodlar aracılığıyla söylem, anlatı ve temel yapının düzeni yeniden kurulur. Metin içi anlamsal ilişkilerin bu yöntemle irdelenmesi ile metnin çokanlamlı yapısının ortaya çıkması sağlanır. Harnâme, Şeyhî tarafından 15. yüzyılda kaleme alınmış hicviye türünde bir mesnevidir. Bu çalışmada 126 beyitlik bir eser olan Harnâme, göstergebilim çerçevesinde ele alınmış ve eser; anlamın kurulma, düzenlenme, iletim şekilleri üzerinden izah edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda göstergebilimsel temel kavramlar açıklanmış; metin, anlam kavşakları gösterilerek kesitleme işlemine tabi tutulmuş, kahramanlar, zaman, uzam açısından değerlendirilmiştir. Eşeğe dair göstergeler, Türk atasözü ve deyimleriyle metinlerarasılık açısından incelenmiştir. Böylece metnin derin yapısında gizlenen anlamların gün yüzüne çıkarılması amaçlanmıştır. Eserde kahramanların ve uzamın sembolik değerlerinin söylem yapısı içinde etkin bir işlev yüklendikleri; kahramanların fiziksel ve ruhsal yapılarının doğal ve inandırıcı edimleriyle paralel tutuldukları görülmüştür.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Göstergebilim, gösterge, mesnevi, Şeyhî, Harnâme
Kaynak
Dil ve Edebiyat Araştırmaları
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
Sayı
33
