Göstergebilimsel Bir Okuma ile Harnâme’nin Söylem Analizi

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorKaraduman, Ruken
dc.date.issued2026
dc.departmentBayburt Üniversitesi
dc.description.abstractSaussure ve Peirce’den itibaren yazardan ziyade metnin esas alındığı göstergebilimsel ve dilbilimsel değerlendirme yöntemleri metin çözümlemelerinde ön plana çıkmaktadır. Bu yöntemlerle metnin uzamı, bakış açısı, zamanı, izleği, dili çözümlenmeye çalışılmakta; böylece metnin derinliklerinde bulunan mesajların gün yüzüne çıkarılması mümkün olmaktadır. Farklı disiplinlerin de ilgi odağı olan göstergebilimde ise metindeki anlam, parçalara ayrılır ve metaforlar, kodlar aracılığıyla söylem, anlatı ve temel yapının düzeni yeniden kurulur. Metin içi anlamsal ilişkilerin bu yöntemle irdelenmesi ile metnin çokanlamlı yapısının ortaya çıkması sağlanır. Harnâme, Şeyhî tarafından 15. yüzyılda kaleme alınmış hicviye türünde bir mesnevidir. Bu çalışmada 126 beyitlik bir eser olan Harnâme, göstergebilim çerçevesinde ele alınmış ve eser; anlamın kurulma, düzenlenme, iletim şekilleri üzerinden izah edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda göstergebilimsel temel kavramlar açıklanmış; metin, anlam kavşakları gösterilerek kesitleme işlemine tabi tutulmuş, kahramanlar, zaman, uzam açısından değerlendirilmiştir. Eşeğe dair göstergeler, Türk atasözü ve deyimleriyle metinlerarasılık açısından incelenmiştir. Böylece metnin derin yapısında gizlenen anlamların gün yüzüne çıkarılması amaçlanmıştır. Eserde kahramanların ve uzamın sembolik değerlerinin söylem yapısı içinde etkin bir işlev yüklendikleri; kahramanların fiziksel ve ruhsal yapılarının doğal ve inandırıcı edimleriyle paralel tutuldukları görülmüştür.
dc.identifier.dergipark1821698
dc.identifier.doi10.30767/diledeara.1821698
dc.identifier.endpage182
dc.identifier.issn1308-5069
dc.identifier.issn2149-0651
dc.identifier.issue33
dc.identifier.orcid0000-0003-3059-9424
dc.identifier.startpage165
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.30767/diledeara.1821698
dc.institutionauthorKaraduman, Ruken
dc.language.isotr
dc.publisherTürkiye Dil ve Edebiyat Derneği
dc.relation.ispartofDil ve Edebiyat Araştırmaları
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_DergiPark_20260820
dc.subjectGöstergebilim
dc.subjectgösterge
dc.subjectmesnevi
dc.subjectŞeyhî
dc.subjectHarnâme
dc.titleGöstergebilimsel Bir Okuma ile Harnâme’nin Söylem Analizi
dc.title.alternativeDiscourse Analysis of Harnâme with a Semiotic Reading
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

Öksüz Yayınlar Koleksiyonu