The Issue of the Originality of Turkish Parts of Murad Bukhari's Qur?anic Dictionary
Küçük Resim Yok
Tarih
2022
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Ali KARATAŞ
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
The Qur?anic dictionaries are works that combine the letters, prepositions, words, terms, and expressions found in the Qur?an according to a specific order and show their meanings. The first samples of Qur?anic dictionaries are works of Gharib al-Qur?an. Early on, the books of Gharib al-Qur?an, which dealt with a small number of words, developed over time, which led to the emergence of Qur?anic dictionaries that dealt with all the words found in the Qur?an and explained their meanings. Until today, different scholars wrote many Qur?anic dictionaries. Murad Bukhari (d. 1132/1720), who is recognized as the first Sufi to bring the Mujaddidiyya branch of the Naqshbandi sect to Anatolia, also wrote a Qur?anic dictionary called Jami' al-Mufradat. In this book, which is also an index of the Qur?an, the meanings of words are explained first in Arabic, then Persian, then Turkish in separate sections. This book differs from other Qur?anic dictionaries in this aspect. However, Murad Bukhari has taken the Turkish parts of this book from Lughat-i Wan?uli through plagiarism. In this article, we briefly gave information about the emergence of Qur?anic dictionaries and then introduced the life and works of Murad Bukhari; we mentioned the features of Jami' al-Mufradat. Then we tried to show this plagiarism case clearly by comparing the meanings of some words taken from Jami' al-Mufradat and Lughat-i Wan?uli. We also endeavored to identify the possible reasons why Murad Bukhari resorted to plagiarism and why he preferred the Lughat-i Wan?uli.
Kur'an sözlükleri; Kur'an'da geçen harf, edat, kelime, kavram ve tabirleri belli bir tertibe göre bir araya getirip anlamlarını açıklayan eserlerdir. Kur'an sözlüklerinin ilk örnekleri, Garibü'l-Kur'an türü eserlerdir. İlk zamanlarda az sayıdaki garib kelimenin anlamını ele alan garibü'l-Kur'an eserleri, zamanla gelişerek Kur'an'daki kelimelerin büyük kısmının anlamını inceleyen Kur'an sözlüklerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Günümüze kadar birçok Kur'an sözlüğü telif edilmiştir. Nakşibendi tarikatının Müceddidiyye kolunu 17. yüzyılın son çeyreğinde Anadolu'ya taşıyan ilk sufi olarak tanınan Murad Buhari (ö. 1132/1720) de Cami'u'l-müfredat adlı hacimli bir Kur'an sözlüğü kaleme almıştır. Aynı zamanda bir Kur'an fihristi olan bu eser, kelimelerin anlamlarının ayrı bölümler halinde önce Arapça, ardından Farsça, sonra da Türkçe olarak açıklanmasıyla diğer Kur'an sözlüklerinden farklılık arz etmektedir. Ancak bu eserin Türkçe bölümleri, özgün olmayıp Mehmed b. Mustafa el-Vani'nin (ö. 1000/1592) meşhur sözlüğü Vankulu Lugatı'ndan olduğu gibi aktarılarak yani intihal yapılmak suretiyle meydana getirilmiştir. Bu makalede genel olarak Kur'an sözlüklerinin ortaya çıkışı ve Türkçe Kur'an sözlükleri hakkında özet bilgi verildikten sonra Murad Buhari'nin hayatı ve eserleri tanıtılmış; Cami'u'l-müfredat'ın tertibi, muhtevası ve diğer özellikleri üzerinde durulmuştur. Ardından Cami'u'l-müfredat ile Vankulu Lugatı'ndan alınan bazı kelimelerin anlamları karşılaştırılarak bu intihal vakası açık bir şekilde gösterilmeye gayret edilmiştir. Ayrıca Murad Buhari'nin intihale tevessül etmesi ve Vankulu Lugatı'nı tercih etmesinin muhtemel nedenleri belirlenmeye çalışılmıştır.
Kur'an sözlükleri; Kur'an'da geçen harf, edat, kelime, kavram ve tabirleri belli bir tertibe göre bir araya getirip anlamlarını açıklayan eserlerdir. Kur'an sözlüklerinin ilk örnekleri, Garibü'l-Kur'an türü eserlerdir. İlk zamanlarda az sayıdaki garib kelimenin anlamını ele alan garibü'l-Kur'an eserleri, zamanla gelişerek Kur'an'daki kelimelerin büyük kısmının anlamını inceleyen Kur'an sözlüklerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Günümüze kadar birçok Kur'an sözlüğü telif edilmiştir. Nakşibendi tarikatının Müceddidiyye kolunu 17. yüzyılın son çeyreğinde Anadolu'ya taşıyan ilk sufi olarak tanınan Murad Buhari (ö. 1132/1720) de Cami'u'l-müfredat adlı hacimli bir Kur'an sözlüğü kaleme almıştır. Aynı zamanda bir Kur'an fihristi olan bu eser, kelimelerin anlamlarının ayrı bölümler halinde önce Arapça, ardından Farsça, sonra da Türkçe olarak açıklanmasıyla diğer Kur'an sözlüklerinden farklılık arz etmektedir. Ancak bu eserin Türkçe bölümleri, özgün olmayıp Mehmed b. Mustafa el-Vani'nin (ö. 1000/1592) meşhur sözlüğü Vankulu Lugatı'ndan olduğu gibi aktarılarak yani intihal yapılmak suretiyle meydana getirilmiştir. Bu makalede genel olarak Kur'an sözlüklerinin ortaya çıkışı ve Türkçe Kur'an sözlükleri hakkında özet bilgi verildikten sonra Murad Buhari'nin hayatı ve eserleri tanıtılmış; Cami'u'l-müfredat'ın tertibi, muhtevası ve diğer özellikleri üzerinde durulmuştur. Ardından Cami'u'l-müfredat ile Vankulu Lugatı'ndan alınan bazı kelimelerin anlamları karşılaştırılarak bu intihal vakası açık bir şekilde gösterilmeye gayret edilmiştir. Ayrıca Murad Buhari'nin intihale tevessül etmesi ve Vankulu Lugatı'nı tercih etmesinin muhtemel nedenleri belirlenmeye çalışılmıştır.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Religious Studies, Din Araştırmaları
Kaynak
N] Tefsir Araştırmaları Dergisi
The Journal of Tafsir Studies
Tefsir Araştırmaları Dergisi
The Journal of Tafsir Studies
Tefsir Araştırmaları Dergisi
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
6
Sayı
2
