Harf-i Cerlerin Kur'an-ı Kerim'in Anlam Dünyasına Etkisi: Dilbilim, Tefsir ve Fıkıh Açısından Bir Değerlendirme
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
İstanbul Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu çalışma, Kur'an-ı Kerim'deki harf-i cerlerin anlam inşasına katkısını dilbilim, tefsir ve fıkıh perspektiflerini birleştiren sistematik bir çerçevede ele alır. İnceleme, ??" ,"(min (??? ???" ??? ??" ,"(ila (?? ???" ,"(ala (????? ??" ve)" bi (???? ??) fi)" edatlarının seçilmiş ayetlerdeki kullanımını üç katmanlı bir yöntemle (lügat—tefsir—fıkıh) çözümleyerek her harfin bağlama göre kazandığı çoklu işlevleri görünür kılar. Bulgulara göre bu edatlar tek ve sabit bir anlam taşımayıp; teb'iz ve tebyin (min), nihayet ve ma'iyye (ila), istihkak ve iltisak (ala), sebebiyet, istiane ve te'diyye (bi), zarfiyet ve sebebiyet (fi) gibi farklı semantik rollere sahiptir. Buna binaen çalışma, bu farklılıkların fıkhi istinbatı doğrudan etkilediğini gösteren klasik örnekleri tartışır. ? ???" ,Örneğin ????????? ? ?? ??? ??? ? ??? ???? ??? ??????" ;olmaması olup dahil hükme dirseklerin ifadesinde" ?? da"?? başın tamamının mı yoksa bir kısmının mı mesh edileceği; "??? ??? ??? ??? ? in'min daki"???????? ?? tebyin mi teb'iz mi olduğu gibi ihtilaflar, hükmün sonucunu değiştirebilmektedir. Yöntem bölümünde, dilcilerin sunduğu ihtimallerin (Ahfeş, Zeccac, Rummani; ayrıca Lisanü'l-Arab, Ragıb el-İsfahani) tefsir geleneğinde (Taberi, Zemahşeri, Razi, Kurtubi, İbn Kesir) siyak-sibakla daraltılıp yönlendirildiği; fukahanın (Şafii, Kasani, İbn Kudame, Cessas, Beyhaki) ise bu nüansları ameli hükme dönüştürdüğü gösterilir. Sonuç olarak çalışma, edatların işlevsel-semantik çözümlemesini hem rivayet hem dirayet tefsiriyle irtibatlandırarak, usuli ilkeler eşliğinde hüküm üretiminde kaçınılmaz bir yöntem adımı olarak konumlandırır.
This study examines the contribution of the Qur'anic prepositions (?uruf al-jar) to meaning construction within a systematic framework that integrates linguistics, exegesis, and jurisprudence. It analyzes the uses of "??? ???) min)," "?? ??? ??" ",(ila (?? ???" ",('ala (????? ???? (bi)," and "?? ??) fi)" in selected verses through a three-tiered method (lexicography—tafsir—fiqh), thereby making visible the multiple functions each particle acquires according to context. The findings indicate that these particles do not carry single, fixed senses; rather, they assume diverse semantic roles such as partitivity and specification (min), limit/terminus and accompaniment (ila), entitlement/adhesion ('ala), causation, instrumentality/assistance, and transitivity (bi), as well as locative/temporal inclusion and, in some contexts, causation (fi). Accordingly, the study discusses classical cases showing that such differences directly affect juridical inference (istinba?): for instance, whether the elbows are included in the ruling implied by "??? ? ????????? ? ?? ??? ??? ? ??? ???? ??? ??????" whether"; ?? ?? "requires wiping the whole head or only a part; and whether the min in "??? ??? ??? ??? ? "???????? ?? denotes specification or partitivity—all of which alter the legal outcome. Methodologically, the possibilities adduced by the lexicographers are shown to be narrowed and directed by context (siyaq–sibaq) within the tafsir tradition, while the jurists translate these nuances into operative rulings. In sum, particle analysis—integrated with riwaya/diraya exegesis under u?ul al-fiqh—is essential to legal reasoning.
This study examines the contribution of the Qur'anic prepositions (?uruf al-jar) to meaning construction within a systematic framework that integrates linguistics, exegesis, and jurisprudence. It analyzes the uses of "??? ???) min)," "?? ??? ??" ",(ila (?? ???" ",('ala (????? ???? (bi)," and "?? ??) fi)" in selected verses through a three-tiered method (lexicography—tafsir—fiqh), thereby making visible the multiple functions each particle acquires according to context. The findings indicate that these particles do not carry single, fixed senses; rather, they assume diverse semantic roles such as partitivity and specification (min), limit/terminus and accompaniment (ila), entitlement/adhesion ('ala), causation, instrumentality/assistance, and transitivity (bi), as well as locative/temporal inclusion and, in some contexts, causation (fi). Accordingly, the study discusses classical cases showing that such differences directly affect juridical inference (istinba?): for instance, whether the elbows are included in the ruling implied by "??? ? ????????? ? ?? ??? ??? ? ??? ???? ??? ??????" whether"; ?? ?? "requires wiping the whole head or only a part; and whether the min in "??? ??? ??? ??? ? "???????? ?? denotes specification or partitivity—all of which alter the legal outcome. Methodologically, the possibilities adduced by the lexicographers are shown to be narrowed and directed by context (siyaq–sibaq) within the tafsir tradition, while the jurists translate these nuances into operative rulings. In sum, particle analysis—integrated with riwaya/diraya exegesis under u?ul al-fiqh—is essential to legal reasoning.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Cultural Studies (Other), Kültürel çalışmalar (Diğer)
Kaynak
Şarkiyat Mecmuası
Şarkiyat Mecmuası
Şarkiyat Mecmuası
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
Sayı
47
